ไมโครพลาสติกในอาหารก่อปัญหาอัลไซเมอร์

เคยเขียนเรื่องไมโครพลาสติก (MP) และนาโนพลาสติก (NP) ไว้แล้ว สองกลุ่มนี้เรียกรวม ๆ ว่า MP/NP ซึ่งนักวิจัยพบด้วยว่าพลาสติกขนาดซูเปอร์จิ๋วที่ไม่สลายเหล่านี้สามารถแทรกซึมเข้าสู่กระแสเลือดผ่านด่าน BBB (Blood-Brain Barrier) เข้าสู่สมองได้ ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์สำหรับกลุ่มที่มีภาวะเสี่ยงทางพันธุกรรม

เดิมทีเข้าใจกันว่า MP/NP เจอในสัตว์ทะเลหรือปลาทะเลที่กิน MP/NP ที่สลายมาจากขยะพลาสติกที่ปนเปื้อนและแพร่ลงในน้ำทะเล ทว่าวันนี้นักวิจัยพบด้วยว่า MP/NP พบได้แม้ในแก้วโฟมและภาชนะโฟมและพลาสติกใส่อาหารในชีวิตประจำวัน จากนั้น MP/NP เหล่านี้สามารถผ่านเข้าสู่ร่างกายไปกระทั่งถึงสมองโดยอาจกระตุ้นให้เกิดอาการคล้ายโรคอัลไซเมอร์ ดังนั้นอย่าได้ประเมินว่า MP/NP เป็นปัญหาเล็ก ๆ อย่างเด็ดขาด

ลองมารู้จักยีน APOE กันหน่อย ยีนตัวนี้กำหนดการสร้างโปรตีน APOE ซึ่งทำหน้าที่สำคัญในกระบวนการขนส่งคอเลสเตอรอลและไขมันอื่น ๆ มนุษย์มียีน APOE หลายชนิด ได้แก่ APOE4 เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ โดยก่อความแปรปรวนด้านการใช้ไขมันในเซลล์สมอง ส่วน APOE2 อาจช่วยป้องกันปัญหาได้บางส่วน ขณะที่ APOE3 ซึ่งพบได้บ่อยที่สุดมีสถานะเป็นกลาง ดังนั้นใครมียีน APOE4 จึงเสี่ยงทางพันธุกรรมต่อการก่อโรคอัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น (AD) แต่ใช่ว่าเมื่อมียีนนี้แล้วจะต้องเป็นโรคนี้เสมอไป เอาเป็นว่ามีความเสี่ยงสูงขึ้น ทำนองนั้น

มีงานวิจัยจากวิทยาลัยเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยโรดไอแลนด์ ตีพิมพ์ในวารสาร Environmental Research Communications ค.ศ.2025 โดยทีมวิจัยแสดงให้เห็นว่าหนูที่มียีน APOE4 ซึ่งเชื่อมโยงกับโรคอัลไซเมอร์ เมื่อให้กินอาหารที่มี MP/NP จากพลาสติกโพลีสไตรีนซึ่งเป็นพลาสติกที่มีใช้กันมากที่สุดเข้าไปจะแสดงอาการเสื่อมถอยทางสติปัญญามากกว่าหนูที่มียีน APOE3 ซึ่งถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกถึง 3.5 เท่า

งานวิจัยพบว่าหนูที่มียีน APOE4 เมื่อได้รับ MP/NP มากขึ้นจากอาหาร หนูตัวเมียมีความสามารถในการจดจำวัตถุใหม่ช้ากว่าปกติ ขณะที่หนูตัวผู้มีพฤติกรรมการซ่อนตัวจากสัตว์นักล่าตามธรรมชาติลดลง หมายถึงความสับสนของสมองแตกต่างกันระหว่างสองเพศซึ่งอาจหมายถึงมีอิทธิพลของฮอร์โมนเข้ามาเกี่ยวข้อง เรื่องนี้น่าสนใจเนื่องจากปัญหาอัลไซเมอร์ในผู้ป่วยชายและหญิงแสดงพฤติกรรมแตกต่างกัน งานวิจัยชิ้นนี้จึงอาจตีความครอบคลุมปัญหาในมนุษย์ได้เช่นเดียวกัน หากปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เป็นต้นว่า ได้รับอาหารที่ดี มีการเสริมวิตามินบางชนิด ออกกำลังกายเพิ่มขึ้น หลีกเลี่ยงสารพิษในสิ่งแวดล้อม เช่น เลี่ยงการบริโภค MP/NP เพิ่มเติม ความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ในมนุษย์น่าจะลดลงได้ ทีมวิจัยสรุปไว้อย่างนั้น

#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #อัลไซเมอร์, #ไมโครพลาสติก, #นาโนพลาสติก