แบคทีเรียในร่างกายของคนเรามีจำนวนเท่าไหร่ ขึ้นอยู่กับว่าการวัดปริมาณแบคทีเรียทำก่อนหรือหลังขับถ่ายอุจจาระเนื่องจากมวลอุจจาระมีแบคทีเรียในสัดส่วนที่สูง ดังนั้นหากวัดปริมาณแบคทีเรียเวลาเช้าก่อนการขับถ่ายอุจจาระ แบคทีเรียในร่างกายมนุษย์ผู้ใหญ่เพศชายรูปร่างมาตรฐานจะมีประมาณ 100 ล้านล้านเซลล์ ในขณะที่เซลล์ร่างกายมีจำนวน 30 ล้านล้านเซลล์ แบคทีเรียทั้งหมดที่ว่านี้ร้อยละ 90 อาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่ ส่วนอีกร้อยละ 10 อยู่ในส่วนอื่นของร่างกาย เช่น โพรงปากและจมูก หู ผิวหนัง บนศีรษะ ฯลฯ
แบคทีเรียในร่างกายส่วนใหญ่เป็นกลุ่มที่สร้างประโยชน์ ทั้งช่วยย่อยอาหาร โดยย่อยสลายกากใยอาหาร (dietary fibers) ที่ร่างกายย่อยเองไม่ได้ ช่วยสังเคราะห์วิตามินที่จำเป็น เช่น วิตามินบี 12 และวิตามินเค ช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ทั้งป้องกันไม่ให้แบคทีเรียก่อโรคชนิดอื่นเข้ามาเติบโตในร่างกาย นอกจากนี้แบคทีเรียบางชนิดในลำไส้ยังมีส่วนช่วยผลิตสารสื่อประสาทที่ส่งผลต่ออารมณ์และสุขภาพจิต แบคทีเรียในร่างกายจึงให้ประโยชน์มหาศาล อย่างไรก็ตาม ยังมีเงื่อนไขบางประการอยู่บ้างนั่นคือมนุษย์ผู้เป็นเจ้าของร่างกายจำเป็นต้องคอยดูแลแบคทีเรียเหล่านี้ให้อยู่รอดในร่างกายให้ได้ โดยจัดหาสารอาหารที่จำเป็นแก่แบคทีเรีย เป็นต้นว่า ใยอาหาร โปรตีน วิตามิน เกลือแร่ หาไม่แล้วแบคทีเรียเหล่านี้เมื่อไม่ได้รับอาหารอาจหันไปสร้างปัญหาให้แก่ร่างกายเองก็ได้
กลาง พ.ศ.2569 สถาบันวิจัยมะเร็งลุดวิกปรินซ์ตัน สหรัฐอเมริกา ตีพิมพ์ผลงานวิจัยสองชิ้นในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences และในวารสาร Nature Metabolism โดยงานวิจัยชิ้นแรกรายงานว่าใยอาหารจากพืชและโปรตีนจากพืชบางชนิดสามารถเปลี่ยนแปลงกระบวนการเผาผลาญของจุลินทรีย์ในลักษณะที่เพิ่มสารเมแทบอลัยต์ที่เป็นประโยชน์ในขณะที่ลดสารเมตาบอไลต์ที่เป็นอันตราย ส่วนผลการศึกษาชิ้นที่สองแสดงให้เห็นว่าสารเมแทบอลัยต์ที่สำคัญทางชีวภาพหลายชนิดที่เชื่อว่าเกิดจากจุลินทรีย์ในลำไส้ เอาเข้าจริงยังผลิตได้โดยกระบวนการเผาผลาญของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเอง
ผลงานวิจัยส่วนที่สำคัญคือรายงานที่ว่าแบคทีเรียในลำไส้ต้องการสารอาหารซึ่งตัวหลักคือใยอาหาร ดังนั้น หากใยอาหารในอาหารมีจำกัด พวกมันอาจเริ่มกินโปรตีนจากเยื่อเมือกที่ปกป้องลำไส้ ก่อให้เกิดสารเมแทบอลัยต์หลายชนิด สารเมแทบอลัยต์ที่ได้มาจากการย่อยโปรตีนในเยื่อเมือกลำไส้เหล่านี้มีความเชื่อมโยงกับโรคต่าง ๆ ทั้งโรคลำไส้อักเสบ โรคความเสื่อมของระบบประสาท และมะเร็ง นักวิจัยพบว่าใยอาหารที่บริโภคช่วยยับยั้งกระบวนการสร้างสารเมแทบอลัยต์ที่ก่อปัญหาได้ จึงจำเป็นที่มนุษย์ต้องได้ใยอาหารอย่างเพียงพอจากพืช เพื่อป้องกันมิให้แบคทีเรียที่เป็นประโยชน์ในลำไส้หันไปก่อปัญหาต่อลำไส้เสียเอง เป็นต้นว่ากินโปรตีนในเยื่อเมือกลำไส้ โดยสรุปคือการบริโภคอาหารที่มีใยอาหารต่ำสามารถก่อปัญหาต่อสุขภาพของร่างกายได้ จึงต้องระมัดระวังกันหน่อย
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #แบคทีเรียในลำไส้, #ใยอาหาร, #เมแทบอลัยต์, #เยื่อเมือกลำไส้
