วันนี้โรคที่คร่าชีวิตมนุษย์มากที่สุดในโลกคือโรคหัวใจและหลอดเลือด ทว่าที่น่ากังวลยิ่งกว่ากลับเป็นโรคควาชิออร์กอร์ (Kwarshiorkor) หรือภาวะขาดโปรตีนรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกระนาดมากกว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเด็กในพื้นที่ยากจน เกิดภาวะบวมน้ำ ตับโต ผิวหนังแห้งแตก ผมเปลี่ยนสี เปราะขาดง่าย พัฒนาการทางสติปัญญาช้า ภูมิคุ้มกันต่ำ ป่วยบ่อย ผลตามมาหลังจากนั้นคือสติปัญญาและร่างกายขาดประสิทธิภาพ
โรคนี้มักเกิดในกลุ่มชนที่มีสถานะทางสังคมต่ำ อาหารโปรตีนจากเนื้อสัตว์มีราคาสูง ยิ่งซ้ำเติมชนกลุ่มนี้ ยิ่งขาดโปรตีน ยิ่งป่วยบ่อย ยิ่งยากจนซ้ำซาก โรคควาชิออร์กอร์จึงเป็นปัญหาใหญ่ที่ผู้คนมักไม่ค่อยกล่าวถึง มองเห็นด้วยตาได้ยากเนื่องจากเด็กมีภาวะตัวบวมดูคล้ายเด็กปกติ แต่ร่างกายแคระแกรน ไม่น่าเชื่อว่าจนถึงปัจจุบันทั่วโลกยังพบโรคควาชิออร์กอร์ได้บ่อย
โรคนี้ยิ่งพบมากขึ้นในกลุ่มชนที่หนีภัยสงคราม หนีความแห้งแล้ง โรคระบาด ปัญหาที่ซ้ำเติมคือภาวะขาดแร่ธาตุโดยเฉพาะธาตุเหล็กที่ยิ่งกระหน่ำสภาวะด้านสติปัญญา ส่งผลให้ยิ่งยากจน ยิ่งปัญญาทึบ โรคนี้แก้ไขได้ด้วยโภชนาการ ได้แก่ การเสริมโปรตีนและธาตุเหล็กซึ่งแหล่งที่ดีที่สุดคือเนื้อสัตว์ พืชหลายชนิดให้โปรตีนได้ทว่าอาจขาดธาตุเหล็กและธาตุอีกบางชนิดซึ่งพบในเนื้อสัตว์ ปัญหาซ้ำเติมคืออาหารกลุ่มเนื้อสัตว์หายาก ราคาแพง การเสริมด้วยเนื้อสัตว์แม้เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพ ถึงไม่เสริมบ่อยก็ยังช่วย ทว่าใช่ว่าจะทำได้ง่าย ๆ
ในอิสลามมีเรื่องการบริจาคทานในรูปเนื้อสัตว์ผ่านพิธีกรรมทางศาสนา ดังเช่น การบริจาคทานเนื้อสัตว์ผ่านการเชือดกุรบ่านในพิธีฮัจญฺหรือในวันกุรบ่านช่วงอิดิลอัฎฮา การทำอะกีเกาะฮฺด้วยการเชือดสัตว์เพื่อทำขวัญกรณีมีบุตรใหม่ จากนั้นนำเนื้อบริจาคเป็นทานแก่ผู้ยากจนค่นแค้น ขาดอาหาร วัฒนธรรมนี้เป็นการเสริมโปรตีนหรือกรดอะมิโน แร่ธาตุ เช่น เหล็ก ฟอสฟอรัส แคลเซียม ที่ดียิ่งดีมากขึ้นในช่วงที่มีภาวะทุพโภชนาการ แม้ทำได้ไม่บ่อยนักทว่าในช่วงที่ร่างกายขาดย่อมให้ผลทางด้านการป้องกันโรคที่มีประสิทธิภาพสูงยิ่งขึ้น การให้ทานเนื้อสัตว์จึงเป็นกุศโลบายที่ดีในการแก้ปัญหาทุพโภชนาการโปรตีนและแร่ธาตุ
วันก่อนเจ้าหน้าที่ UNHCR มาพบผม เราคุยกันเรื่องโรคควาชิออร์กอร์ เธอนำภาพหญิงซูดานที่หนีภัยสงครามมาให้ดู ในภาพหญิงร้องไห้เมื่อได้รับบริจาคเนื้อกุรบ่านเธอกล่าวว่านี่คือเนื้อชิ้นแรกที่เธอได้รับในปีนี้ เห็นภาพแล้วสะเทือนใจ หรือนี่คือปรัชญาเบื้องหลังการทำกุรบ่านและอะกีเกาะฮฺ ประเด็นสำคัญกว่านั้นคือการบริจาคให้ถึงมือผู้ที่มึความต้องการสารอาหารทั้งโปรตีนทั้งแร่ธาตุ ในสังคมที่คล้ายจะร่ำรวยอย่างบ้านเราไปดูเอาเถอะกลุ่มคนที่มีภาวะทุพโภชนาการขาดสารอาหารโดยเฉพาะอย่างยิ่งโปรตีนยังแทรกตัวให้ได้เห็นกันเต็มสังคมไปหมด
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #กุรบ่าน, #อะกีเกาะฮฺ, #ควาชิออร์กอร์, #เนิ้อสัตว์, #แร่ธาตุ
