วันนี้นักชีวเคมีโภชนาการรู้แล้วว่าคาร์โบไฮเดรตโดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำตาลทั้งกลูโคสและฟรุคโตสทำให้อิ่มช้า ยิ่งกินก็ยิ่งหิวอันเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้น้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตกลุ่มดูดซึมง่ายก่อปัญหาโรคอ้วน อยากลดความอ้วนจึงแนะนำให้ลดการบริโภคคาร์โบไฮเดรตโดยเพิ่มโปรตีนในอาหารพร้อมกันไปด้วยเนื่องจากโปรตีนช่วยให้อิ่มเร็ว ช่วยลดพลังงานทำให้ลดความอ้วนได้โดยอัตโนมัติ วิธีลดความอ้วนจึงอยู่ที่การกระตุ้นให้กลไกความอิ่ม (Satiety center) ซึ่งอยู่ที่สมองส่วนไฮโปธาลามัสทำงานเป็นปกติ แต่รู้ทั้งรู้ทว่ากลไกที่ว่านี้บางครั้งก็ออกอาการดื้อไม่ยอมทำงาน ปัญหามันเป็นอย่างนั้น
ย้อนกลับไปในเดือนกันยายน ค.ศ. 2017 ทีมวิจัยมหาวิทยาลัย Warwick เมืองโคเวนทรี อังกฤษ ตีพิมพ์ผลงานวิจัยในวารสาร Molecular Metabolism บรรยายถึงกลไกการดื้ออินสุลินบริเวณศูนย์อิ่มในสมองส่วนไฮโปธาลามัสโดยกล่าวถึงตำแหน่งเซลล์ประสาทในสมองส่วนไฮโปธาลามัสที่ทำหน้าที่ควบคุมกลไกการทำงานที่เกี่ยวข้องกับความอยากอาหาร โดยพบกลุ่มเซลล์ชื่อว่า “ทานีไซต์” (Tanycytes) ทำหน้าที่ควบคุมเมแทบอลิซึมระดับการสร้างพลังงาน เซลล์กลุ่มนี้ทำหน้าที่ตรวจสอบสารอาหารที่ผ่านเข้าไปยังสมองจากนั้นจึงส่งสัญญาณไปยังสมองส่วนบังคับการให้รู้ว่ามีสารอาหารอะไรบ้างที่ผ่านเข้าไปเพื่อให้สมองบริหารจัดการกับสารอาหารที่ผ่านเข้าสู่ร่างกายได้
เซลล์ทานิไซต์มีบทบาทช่วยลดน้ำหนักของร่างกายโดยมีอิทธิพลต่อการใช้พลังงานและการเผาผลาญไขมัน ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมระหว่างเลือดและน้ำไขสันหลัง (CSF) โดยควบคุมการเข้าสู่สมองของสัญญาณการเผาผลาญ การทำงานของเซลล์ดังกล่าวส่งผลต่อความอยากอาหารและสมดุลของพลังงาน เซลล์กลุ่มนี้จึงมีความสำคัญ สิ่งที่พบเพิ่มเติมคือทานีไซต์ตอบสนองได้ดีกับกรดอะมิโนในอาหาร การทำงานใช้โปรตีนตัวรับ (receptor proteins) ประเภทเดียวกับที่ใช้ในการตอบสนองต่อกรดอะมิโนที่เกี่ยวข้องกับรสชาติอูมามิหรือรสอร่อยซึ่งพบในปุ่มลิ้นรับรสของคนเรา มีกรดอะมิโนสองตัวที่ทำให้สมองรู้สึกว่าอิ่มควรลดการกินลงได้แล้วคือ “อาร์จินีนและไลซีน” กรดอะมิโนสองตัวนี้พบมากในเนื้อสัตว์อย่าง เนื้อวัว ไก่ ปลาแมคเคอเรล ในผลไม้เองก็พบอย่างเช่นพลัม แอปริคอท อะโวกาโด ถั่วเลนทิล และอัลมอนด์ หากบริโภคในปริมาณพอสมควรจะรู้สึกเลยว่าความหิวหายไปได้ค่อนข้างเร็วหลังการกินอาหาร 30 วินาที ถือว่าเป็นปฏิกิริยาที่ว่องไวมาก
นักวิทยาศาสตร์กลุ่มอื่นเคยพบมาก่อนแล้วว่า เมื่อกรดอะมิโนกระตุ้นกลไกความอร่อยส่งผลให้กินมากขึ้น ผลที่ตามมาคือความเข้มข้นของกรดอะมิโนในเลือดสูงขึ้น ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับความอิ่มอย่างเช่น GLP-1, peptide YY, cholecystokinin เพิ่มปริมาณมากขึ้นในกระแสเลือด อีกทั้งยังเกิดกลไกการสร้างเทอร์โมเจเนซิสหรือความร้อนรวมถึงคีโตนในร่างกายมากขึ้นอีกต่างหาก ทั้งหมดกลายเป็นกลไกย้อนกลับช่วยกันยับยั้งความหิว โปรตีนจึงช่วยทั้งให้อาหารอร่อยขณะเดียวกันก็ช่วยให้อิ่มเร็วได้ด้วย นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้โปรตีนช่วยลดความอ้วนได้
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #โปรตีนช่วยอิ่ม, #โปรตีนลดอ้วน
