ในวาระวันแม่ มีเรื่องราวมากมายเกี่ยวกับคุณแม่ยุพา ดะห์ลัน ที่อยากจะเขียนถึง ช่วงนี้มีประเด็นกัมพูชาเข้ามาแทรก ขอเขียนเรื่องคุณแม่กับชาวบ้านกัมพูชาก็แล้วกัน
คุณแม่ของผมเป็นหญิงแกร่ง รักงานการกุศลเป็นชีวิตจิตใจ ทุ่มเทกับงานจิตอาสาสารพันอีกต่างหาก ท่านเป็นหนึ่งในสมาชิกชมรมสตรีอาสารักษาดินแดน ของสภาสตรีแห่งชาติ (หากจำไม่ผิด) แต่งชุดเขียวคล้ายทหารสวมหมวกหนีบออกไปทำงานนอกบ้านอยู่บ่อย
กลาง พ.ศ.2523 เกิดประเด็นการล้างเผ่าพันธุ์ของเขมรแดงในกัมพูชาที่เรื้อรังก่อนหน้านั้นมาสักระยะแล้ว ส่งผลให้ชาวกัมพูชานับแสนคนหนีภัยเข้าสู่ประเทศไทยในลักษณะหนีร้อนมาพึ่งเย็น รัฐบาลไทยร่วมกับหน่วยงานสหประชาชาติจัดตั้งค่ายอพยพผู้ลี้ภัยชาวกัมพูชาขึ้นที่เขาอีด่างใกล้อรัญประเทศไม่ไกลปอยเปตของกัมพูชาสักเท่าไหร่ รับผู้อพยพกัมพูชาช่วงเวลานั้นไว้มากถึง 160,000 คน อาสาสมัครไทยหลายกลุ่มกุลีกุจอออกไปให้การเยียวยาช่วยเหลือ คุณแม่ชวนผมซึ่งทำงานอยู่ที่โรงพยาบาลรามาธิบดีเวลานั้นออกไปเยี่ยมเยียนปลอบขวัญผู้อพยพร่วมกับเขาด้วย
วันนั้นจดจำไม่ได้ว่าวันไหน ผมติดสอยห้อยตามคุณแม่ซึ่งสวมชุดเขียวสตรีอาสารักษาดินแดนไปที่ค่ายอพยพ มีโอกาสเห็นผู้อพยพชาวกัมพูชาที่ลี้ภัยความทารุณโหดร้ายของเขมรแดงคราคร่ำเต็มค่ายไปหมดหากนับจำนวนคงได้หลายหมื่น คุณแม่พร้อมกับสตรีอาสาสมัครหลายคนช่วยกันนำอาหารเสื้อผ้าเครื่องใช้รวมถึงปัจจัยยังชีพไปมอบให้ผู้อพยพเหล่านั้นเป็นรายครอบครัว พวกเราช่วยกันทำงานอาสากันที่ค่ายอพยพแห่งนั้นนับจากเที่ยงจนถึงเย็น กว่าจะเดินทางกลับกรุงเทพฯก็ใกล้เวลาโพล้เพล้เต็มทีแล้ว
บนรถบัสขากลับ คุณแม่ที่เหน็ดเหนื่อยกับงานมาทั้งวัน นั่งเงียบ เห็นท่านเช็ดน้ำตาที่เชื่อว่าหลั่งออกมาไม่ใช่จากความเหนื่อยล้าแต่เพราะความสงสารชาวบ้านกัมพูชาที่กำลังลำบากแสนสาหัส คุณแม่ของผมจากไปใน พ.ศ.2535 มาถึงวันนี้ในวาระวันแม่ พ.ศ.2568 ผมหวนคิดถึงคุณแม่แล้วคิดย้อนกลับไปถึงเด็ก ๆ กัมพูชาในค่ายอพยพช่วง พ.ศ.2523 ที่มีเป็นจำนวนมาก บางคนในวันนั้นอาจกลายเป็นทหารในกองทัพกัมพูชาวันนี้ หวังใจว่าคนเหล่านั้นเมื่อต้องจับอาวุธทำร้ายคนไทยคงจดจำได้ว่ายามพวกเขาทนทุกข์กับความโหดร้ายของชนชั้นปกครองซึ่งคือเขมรแดง ในความคำนึงคงปรากฏภาพแผ่นดินไทยที่ร่มเย็นให้เขาได้พำนัก อยากให้พวกเขาคิดถึงการตอบแทนบุญคุณ
วันเวลาผ่านไปแม้หลายสิบปี จนถึงวันนี้ พวกเขาเหล่านั้นยังคงน่าสงสารที่ชนชั้นปกครองปฏิบัติต่อชาวบ้านเช่นพวกเขาได้โหดร้ายไม่ต่างจากบรรดาเขมรแดงยุคเก่าสักเท่าไหร่ ฟังข่าวกัมพูชาวันนี้แล้ว ชวนให้เห็นภาพน้ำตาของคุณแม่ ที่ยังคงตรึงอยู่ในจิตใจของผม โลกจะเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าไปเพียงไหน ชาวบ้านกัมพูชาเหล่านั้นยังคงตกทุกข์ได้ยากไม่ต่างจากอดีตมากนัก
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #คุณแม่ยุพาดะห์ลัน, #รำลึกวันแม่, #ชาวบ้านกัมพูชา
