เฟรนช์ฟราย (French fries) หรือมันฝรั่งแท่งทอดยอดนิยมสำหรับร้านอาหารประเภทจานด่วนหรือ Fastfood restaurant รสชาติอร่อยทว่าก่อความเสี่ยงต่อโรคอ้วน เรื่องนี้ผมบรรยายมานานเกินยี่สิบปีเข้าไปแล้ว มีปัจจัยทางพฤติกรรมที่สร้างปัญหาโรคอ้วนได้ง่าย ๆ เช่นว่า กินเร็ว กินจนอิ่มแปล้ เอนตัวกิน อีกทั้งยังมีอาหารบางชนิดที่ยิ่งกินยิ่งหิว อย่าง น้ำอัดลม มันฝรั่งบด เฟรนช์ฟรายส์ ในส่วนของเฟรนช์ฟรายนั้นทำให้ไม่อิ่มท้อง ทั้งมีแคลอรีจากไขมันสูง ขาดโปรตีนและไฟเบอร์ กินได้เพลิดเพลิน มีดัชนีความอิ่มต่ำทำให้ได้รับแคลอรีมากกว่าที่ควรจะเป็นโดยไม่รู้สึกอิ่ม หรืออิ่มได้เดี๋ยวเดียวรู้สึกหิวขึ้นมาอีกแล้ว ปัญหาของเฟรนช์ฟรายจึงมีข้อมูลวิจัยยืนยันกันมานาน เพียงแต่ยังอธิบายได้ไม่ดีสักเท่าไหร่ว่าเหตุใดเฟรนช์ฟรายจึงทำให้อ้วนได้ง่ายนัก
ในที่นี้มีดัชนีตัวหนึ่งที่น่าสนใจคือ “ดัชนีความอิ่ม” (Satiety index) ดัชนีตัวนี้รู้จักกันเมื่อ ค.ศ.1995 นี้เอง โดย “ดัชนีความอิ่ม” ที่ว่านี้ถูกใช้เป็นมาตรจัดอันดับอาหารตามระดับความอิ่ม อาหารที่มีดัชนีความอิ่มสูง ได้แก่ อาหารที่มีโปรตีนและไฟเบอร์สูง กินแล้วอิ่มเร็ว อิ่มนาน ส่วนอาหารที่มีดัชนีความอิ่มต่ำ ทำให้ไม่อิ่มหรืออิ่มยาก อย่างเช่น น้ำอัดลม มันฝรั่งบด เฟรนช์ฟราย กินแล้วไม่รู้สึกอิ่ม จึงเสี่ยงต่อกลไกที่ร่างกายนำพลังงานจากอาหารไปสะสมเป็นไขมันทำให้อ้วนขึ้นได้ง่าย ๆ
เฟรนช์ฟรายส์แม้มีไขมันสูงจากการทอด ไขมันค้างในกระเพาะนาน น่าจะอิ่มนาน ทว่าไขมันในรูปกรดไขมันกลับถูกดึงออกจากทางเดินอาหารไปสร้างเป็นไขมันในเนื้อเยื่อไขมันได้เร็ว ความรู้สึกอิ่มจึงคงอยู่ช่วงเวลาสั้น เดี๋ยวเดียวก็หายไป นอกจากนี้การปรุงแต่งยังทำให้เฟรนช์ฟรายมีรสชาติและเนื้อสัมผัสน่าดึงดูดใจ เกลือและไขมันเข้าไปกระตุ้นศูนย์ให้รางวัลในสมอง (Brain’s reward system) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบลิมบิก (Limbic system) ทำให้เลิกกินได้ยาก ยิ่งกินเฟรนช์ฟรายร่วมกับน้ำอัดลมด้วยแล้ว ยิ่งอ้วนง่าย เฟรนช์ฟรายกับน้ำอัดลมจึงเป็นจำเลยสำคัญของการก่อโรคอ้วน มาถึงปีนี้มีงานวิจัยออกมายืนยันเป็นมั่นเป็นเหมาะว่าเฟรนช์ฟรายสร้างปัญหาได้จริง สำทับด้วยว่าใครเสี่ยงต่อโรคเบาหวานหรือเป็นเบาหวานอยู่แล้ว หลีกเลี่ยงการกินเฟรนช์ฟรายจะดีกว่า
งานการศึกษาทำโดยทีมวิจัยของ ศาสตราจารย์ ดร.แฟรงค์ ฮู (Frank Hu) จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ศึกษาในอาสาสมัครจำนวน 205,000 คน ระหว่าง ค.ศ.1984-2021 ตีพิมพ์ในวารสาร BMJ เดือนสิงหาคม ค.ศ.2025 เมื่อตอนเริ่มต้นอาสาสมัครไม่มีใครเป็นโรคเบาหวานประเภทที่ 2 เลยทว่าเมื่อเวลาผ่านไปอาสาสมัครที่บริโภคเฟรนช์ฟรายกลับเสี่ยงต่อเบาหวานประเภทที่ 2 มากกว่าคนที่ไม่บริโภคเฟรนช์ฟรายอย่างมีนัยสำคัญ รายละเอียดขอไม่กล่าวถึงในที่นี้ ทว่าข้อมูลยืนยันชัดเจนว่าเฟรนช์ฟรายก่อความเสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานประเภทที่ 2 ใครที่เป็นเบาหวานประเภทที่ 2 อยู่แล้วหรือเป็นโรคอ้วน เลี่ยงการบริโภคเฟรนช์ฟรายจะช่วยให้ปลอดภัยมากกว่า
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #เบาหวานประเภทที่สอง, #เฟรนช์ฟราย, #มันฝรั่งทอด, #โรคอ้วน
