วันนี้สำหรับผม ชีพจรลงเท้าอีกครั้ง เมื่อร่วมกับชาวศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ศวฮ.) ไปเยี่ยมเยือนโลกมุสลิมแถบตะวันตกสุดนั่นคือ “โมรอคโค” (Morocco) ประเทศที่เรียกว่า “มัฆริบ” (Maghreb) ตั้งอยู่ตรงปลายสุดของอัฟริกาเหนือระหว่างมหาสมุทรแอตแลนติกกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
มัฆริบในภาษาอาหรับหมายถึงตะวันตกดิน เป็นดินแดนที่ชาวอาหรับแถบอาระเบียใช้เรียกกลุ่มประเทศมุสลิมทางอัฟริกาเหนือ ประกอบด้วย โมรอคโค ตูนีเซีย อัลจีเรีย และลิเบีย ในอดีตยุคคอลีฟะฮฺราชวงศ์อุมัยยะฮฺ ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 7-8 อิสลามแผ่ขยายอำนาจข้ามจากอิยิปต์เข้าสู่ดินแดนมัฆริบจนถึงปลายทวีป นักประวัติศาสตร์ระบุว่าชนพื้นเมืองที่เรียกตนเองว่าอะมาซิกฮฺ (Amazigh) ที่ชนยุโรปเรียกว่าเบอร์เบอร์ (Berber) หันเข้ารับอิสลามชนิดค่อยเป็นค่อยเป็น ขณะเดียวกัน ชนอาหรับจากอาระเบียและอัฟริกาตะวันออกกว่าล้านคนแห่แหนอพยพไปอาศัยในแถบตะวันตกเป็นผลให้ภายหลังตลอดดินแดนมัฆริบกลายเป็นมุสลิมไปจนหมด
ดินแดนมัฆริบมีรากอารยธรรมมานานจากการปกครองของโรมันและไบแซนไทน์ ก่อนเข้ารับอิสลาม มีพื้นฐานทางทหารเข้มแข็งเป็นผลให้กองทัพผสมอาหรับ อะมาซิกฮฺ นำโดยฏอริก อิบนฺ ซิยาด ชาวอะมาซิกฮฺสามารถข้ามทะเลจากดินแดนมัฆริบขึ้นไปยึดครองคาบสมุทรไอบีเรียภายใต้อาณาจักรวิสิกอธตอนต้นศตวรรษที่ 8 เป็นผลให้มุสลิมสร้างอาณาจักรอัลอันดารุสปกครองแผ่นดินสเปนยาวนาน 781 ปี จาก ค.ศ.711 ถึง ค.ศ.1492 ก่อนถอยกลับสู่อัฟริกาเหนือในที่สุด สิ่งที่ทิ้งไว้ในสเปนและปอร์ตุเกสคือความรุ่งเรืองด้านศิลปวิทยาการหลากหลายสาขา ทั้ง วิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ การแพทย์ รวมไปถึงการเมืองการปกครองเป็นลมใต้ปีกที่ส่งเสริมทั้งสเปนและปอร์ตุเกสก้าวขึ้นเป็นมหาอำนาจนานนับศตวรรษหลังจากนั้น
ยุโรปที่เปลี่ยนจากยุคมืดเข้าสู่ยุครุ่งเรืองทางวิทยาการที่เรียกว่า “เรเนสซองค์” (Renaissance) จึงมีอิทธิพลของโลกมุสลิมขนาบทั้งสองด้าน นั่นคือทางตะวันออกจากความรุ่งเรืองของจักรวรรดิอับบาสิยะฮฺในแบกแดดและอุสมานียะฮฺในอิสตันบูล ทางตะวันตกจากความรุ่งเรืองของอาณาจักรอุมัยยะฮฺแห่งฆุรฎูบะฮฺ (Cordoba) ในสเปนและอัลอันดาลุสแห่งฆีรนาฎะฮฺ (Granada) ความรุ่งเรืองของโลกมุสลิมทางแถบดินแดนมัฆริบยังปรากฏให้เห็นชัดเจนจากสถาปัตยกรรมโดดเด่นในประเทศมัฆริบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโมรอคโค นี่คือหนึ่งในเหตุผลที่พวกเราเดินทางไปเยี่ยมเยือนโมรอคโคในครั้งนี้
อีกเหตุผลหนึ่งคือการเข้าร่วมพิธีอุมเราะฮฺที่ซาอุดีอาระเบีย เยี่ยมเยือนมักกะฮฺและมะดีนะฮฺ อัลนะบะวียฺ เมืองของท่านรอซูลุลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม หลังจากเยี่ยมเยือนมะดีนะฮฺแห่งมัฆริบมาแล้ว ได้แก่ ราบัต คาซาบลังกา และมาร์ราเกซ เพื่อให้เกียรติแก่มะดีนะฮฺอัลนะบะวียฺ มะดีนะฮฺหรือเมืองเก่าในดินแดนมัฆริบจึงเปลี่ยนชื่อเรียกกันใหม่ว่า “เมดินา” (Medina) เพื่อให้มะดีนะฮฺมีอยู่แห่งเดียว พวกเราใช้เวลาสิบวันเยี่ยมเยือนแผ่นดินมุสลิมทั้งสองแห่งนี้ ระหว่างวันที่ 18-27 ตุลาคม พ.ศ.2568 ไว้จะเขียนให้อ่านว่าเราได้เห็นอะไรกันมาบ้าง
#ดรวินัยดะห์ลัน, #ดินแดนมัฆริบ, #drwinaidahlan, #โมรอคโค, #อะมาซิกฮฺ
