พักหลังมีเรื่องคุยกันเล่น ๆ ในหมู่นักโภชนาการชาวยุโรปทำนองว่า MD กับ PhD อย่างไหนดีกว่ากัน โดย MD ในที่นี้ไม่ได้หมายถึง Medical Doctor หรือปริญญาแพทยศาสตร์ และ PhD ไม่ได้หมายถึง Philosophy Doctor หรือปริญญาเอกทั่วไป แต่ MD หมายถึงอาหารเมดิเตอร์เรเนียน (Mediterranean Diet) และ PHD หมายถึงอาหารสุขภาพเพื่อโลก (Planetary Health Diet) กรณีอาหารเมดิเตอร์เรเนียนคุยกันบ่อยแล้วโดยหมายถึงอาหารแบบชาวยุโรปใต้แถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนอย่างอาหารกรีซ อิตาลี สเปน ปอร์ตุเกส อาจรวมฝรั่งเศสเข้าไปด้วย หรืออาจรวมอาหารอาหรับแถบอัฟริกาเหนือบางพื้นที่แต่ส่วนใหญ่จะหมายถึงอาหารยุโรปใต้มากกว่า
อาหารเมดิเตอร์เรเนียนหรืออาหารเมดิอุดมด้วยธัญพืชขัดสีต่ำ พืชผักผลไม้ปริมาณมาห ถั่วหรือนัท เมล็ดพืชหรือสีด เนื้อแดงปริมาณน้อย ปลาทะเลสูง ทั้งมีไวน์ ชีสหรือเนยแข็ง น้ำมันมะกอก เป็นอาหารแบบยุโรปใต้ที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด อาจรวมถึงโรคเสื่อมอื่น ๆ นักโภชนาการเชียร์อาหารเมดิกันมานานว่าเป็นอาหารสุขภาพ อันที่จริงยังมีอาหารอีกหลายชาติที่นับเป็นอาหารสุขภาพ อย่างอาหารไทย อาหารเวียตนาม อาหารอาหรับแบบเลบานอน อาหารญี่ปุ่น ฯลฯ นักโภชนาการรวมอาหารสุขภาพเหล่านี้เป็นเมนูอาหารรวมที่เรียกว่าอาหารสุขภาพเพื่อโลกหรือ PHD โดยดีต่อสุขภาพทั้งดีต่อสิ่งแวดล้อมซึ่งทางคณะกรรมการ Lancet กำหนดว่าประกอบด้วยธัญพืชขัดสีต่ำ อุดมด้วยพืชผักสด ผลไม้สด นัท สีด ปลาทะเล น้ำตาลต่ำ เนื้อแดงต่ำ โปรตีนพืชสูง นมสัตว์ต่ำ น้ำมันพืชที่กรดไขมันไม่อิ่มตัวสูงหรือกรดไขมันอิ่มตัวไม่มากเกินไป
คุยกันเรื่องอาหารเมดิ (MD) กับอาหารสุขภาพเพื่อโลก (PHD) กันบ่อยแต่ยังไม่เคยมีใครทำงานวิจัยเปรียบเทียบกันในเชิงวิจัยเป็นเรื่องเป็นราวว่าอาหารแบบไหนดีกว่ากัน ดังนั้นใน ค.ศ.2025 มีงานวิจัยจาก Autonomous University of Madrid สเปนนำเสนอในการประชุมวิชาการยุโรปในมิลาน อิตาลี จัดโดย European Society of Cardiology โดยใช้อาสาสมัครจำนวน 11,488 คนในการศึกษา ได้ข้อสรุปออกมาว่ากรณีประโยชน์ต่อสุขภาพคือลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด อาหารทั้งสองชนิดให้ประโยชน์ไม่ต่างกัน
กรณีประโยชน์ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ทีมวิจัยมองว่าผลิตภัณฑ์นมและเนื้อสัตว์ถือเป็นผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด ผลิตภัณฑ์อาหารอินทรีย์ ใช้ยาฆ่าแมลงและปุ๋ยเคมีค่อนข้างต่ำ อาหารที่ใช้ผลิตภัณฑ์เนื้อและนมต่ำ นับเป็นอาหารที่ไม่สร้างปัญหาโลกร้อน อาหารทั้งสองกลุ่มจึงให้ประโยชน์ต่อสุขภาพรวมถึงสังคมและสิ่งแวดล้อมมากพอกัน หรือดีไม่ต่างกัน นักโภชนาการจึงแนะนำให้เลือกอาหารที่เป็นธรรมชาติ ธัญพืชแปรรูปต่ำ ใยอาหารสูง สารไฟโตนิวเทรียนท์สูง กรดไขมันอิ่มตัวต่ำ เลือกโปรตีนพืช ลดเนื้อแดงลง ลดน้ำตาลลง ลดอาหารขัดสีสูงลง สรุปกันง่าย ๆ อย่างนั้น
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #อาหารสุขภาพเพื่อโลก, #อาหารเมดิ, #อาหารเมดิเตอร์เรเนียน, #planetaryhealthdiet
