อาหรับ-เบอร์เบอร์ มุสลิมผู้สร้างอารยธรรมอิสลามในสเปน ตอนที่ 27

กล่าวถึงความขัดแย้งระหว่างชนเบอร์เบอร์กับอาหรับมาสองสามตอน เห็นทีต้องปูพื้นให้รู้จักชนเบอร์เบอร์กันสักหน่อย ชนเบอร์เบอร์เป็นชนพื้นเมืองที่อาศัยในอัฟริกาเหนือจากด้านตะวันออกไปจนถึงอัฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือ ดูจากแผนที่โลกในปัจจุบัน ชนกลุ่มนี้เป็นประชากรส่วนใหญ่ในประเทศลิเบีย อัลจีเรีย ตูนีเซีย โมรอคโค พบได้บ้างทางตะวันตกของอิยิปต์ ทางเหนือของมอริทาเนีย ชนโรมันหรือไบแซนไทน์เรียกชนกลุ่มนี้ว่าเบอร์เบอร์หมายถึงบาร์บาเรียนหรืออนารยชน เรียกกันจนชินกระทั่งชนกลุ่มนี้เองยังยอมรับ ทว่าชนกลุ่มนี้เรียกกลุ่มชนตนเองว่า “อะมาซิกฮฺ” (Amazigh) พื้นเพความเป็นมาของชนกลุ่มนี้มีหลักฐานทั้งทางพันธุศาสตร์ ภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ว่าเป็นชนชนคอเคเซียน (Caucasian) อพยพมาจากเอเชียกลางและคอเคซัสเช่นเดียวกับชนอิหร่านและยุโรป เข้าสู่อัฟริกาผ่านทางเยเมนและซีนายก่อนอพยพไปทางตะวันตกเมื่อก่อนคริสตกาลประมาณ 7-9 พันปีที่แล้วในศตวรรษที่ 7 เมื่อชนอาหรับขยายอำนาจและนำอิสลามเข้าสู่อัฟริกาเหนือ ชนเบอร์เบอร์จำนวนมากแห่แหนเข้ารับอิสลาม จำนวนไม่น้อยผสมเข้ากับชาวอาหรับซึ่งเป็นกลุ่มชนเซเมติกต่างเผ่าพันธุ์กัน ผิวพรรณคล้ำกว่าทว่าจำนวนไม่น้อยมีผิวพรรณคล้ายคอเคเซียน การผสมข้ามเผ่าพันธุ์กันกำเนิดเป็นชนกลุ่มใหม่ที่เรียกกันว่าอาหรับเบอร์เบอร์ เกิดการรับวัฒนธรรมอาหรับทั้งการแต่งกาย ภาษาพูดและเขียน เกิดการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมที่เรียกว่า “การทำให้เป็นอาหรับ” (Arabization) หรือ “การลดความเป็นเบอร์เบอร์” (De-Berberization) ดูคล้ายชนเบอร์เบอร์ค่อยๆเปลี่ยนไปเป็นอาหรับจนหมด ทว่าข้อเท็จจริงมิใช่อย่างนั้น เข้ายุคสมัยภายใต้การปกครองของอุมัยยะฮฺที่ยึดนโยบายการทำให้เป็นอาหรับอย่างเข้มข้นอีกทั้งยังสนับสนุนชนเชื้อสายอาหรับที่มาจากตะวันออกกลางโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากซีเรียเป็นหลักในการปกครองก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างชนสองกลุ่มคืออาหรับและเบอร์เบอร์อย่างหนักแม้เป็นมุสลิมด้วยกันความรู้สึกว่าชนอาหรับคือผู้ปกครอง ชนเบอร์เบอร์คือผู้ใต้ปกครองรุนแรงขึ้นในช่วงการรุกรบของมุสลิมเข้าสู่ไอบีเรียช่วง ค.ศ.711-718 ความรู้สึกแตกแยกระหว่างชนสองกลุ่มเพิ่มระดับสูงขึ้นช่วง ค.ศ.739-743 เมื่อชนเบอร์เบอร์ทั้งในอัฟริกาเหนือและในไอบีเรียลุกฮือต่อต้านการปกครองของอาหรับ รากของปัญหามาจากความไม่เป็นธรรมในการปกครอง ชนเบอร์เบอร์แม้เป็นกองกำลังหลักในกองทัพมุสลิมที่รุกเข้าสู่ไอบีเรีย ทว่าการแบ่งสันปันส่วนในดินแดนที่ได้รับมาทำให้ชนเบอร์เบอร์เกิดความรู้สึกต่อต้าน เป็นต้นว่า ชนอาหรับได้รับพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ในไอบีเรียเพื่อตั้งรกรากขณะที่ชนเบอร์เบอร์มักได้รับพื้นที่ที่เป็นภูเขาที่ทำการเกษตรได้ยาก ข้อดีทางด้านนี้มีอยู่เช่นกัน ในยุคสมัยของการแยกเป็นไทฟา (Taifas) หรือรัฐเล็กๆ ไทฟาจำนวนมากที่แยกเป็นรัฐอิสระส่วนใหญ่ตั้งอยู่บนภูเขาหรือที่ราบสูงที่ได้รับการแบ่งปันมาตั้งแต่ยุคแรกๆ หลังจากนั้นในยุคการรุกของชนคริสต์ในไอบีเรียช่วงศตวรรษที่ 12-15 มณฑลหรือเอมิเรตส์ของชนเบอร์เบอร์ที่สามารถยืนหยัดต้านทานชนคริสต์ได้นานล้วนเป็นมณฑลบนเทือกเขา อย่างเช่น เกรนาดา (Granada) ที่รู้จักกันดีอยู่แล้ว #drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #มุสลิมสเปน

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *