ในทางวิชาการด้านโภชนาการและการแพทย์ปัจจุบัน ที่ถกกันบ่อยคือการขยายช่วงเวลาสุขภาพดี (Healthspan) เพื่อยืดอายุขัย (Longevity) และชะลอวัย (Anti-aging) ซึ่งหมายถึงอายุยืนขึ้นโดยไม่ชราลง ประเด็นที่ถกกันมากคือการทำให้ร่างกายสร้างกลไก “ออโตฟาจี” (Autophagy) หรือการรีไซเคิลขยะภายในเซลล์ เรื่องหลังนี้ทำหมอชาวญี่ปุ่นโยชิโนริ โอซูมิ (Yoshinori Osumi) คว้ารางวัลโนเบลทางการแพทย์เมื่อ ค.ศ.2016 มาแล้ว
คนเรากินอาหารกันตลอด เสมือนขนเสบียงเข้าบ้านกันทั้งวัน สุดท้ายบ้านรกรุงรังด้วยขยะ สะสมสารพิษที่เร่งกลไกการแบ่งเซลล์ เทโลเมียร์ (Telomere) ปลายสายดีเอ็นเอจึงหดสั้นลง อายุขัยลดลง อันที่จริงร่างกายมีกลไกชะลอการหดสั้นลงของเทโลเมียร์ นั่นคือกลไกออโตฟาจี วิธีทำให้กลไกออโตฟาจีทำงานคืออดอาหารหรือหยุดสะสมเสบียง หลังจากนั้นเซลล์จะทำการสำรวจว่ามีขยะอะไรสะสมอยู่บ้าง จากนั้นจึงเริ่มกระบวนการกำจัดขยะ
คำถามมีว่า “การอดอาหารแบบอิสลาม” หรือถือศีลอดเดือนรอมฎอนช่วยกระตุ้นออโตฟาจีได้ไหม คำตอบคือการถือศีลอดซึ่งงดทั้งอาหารและน้ำไปพร้อมกันตั้งแต่ก่อนรุ่งสางไปจนถึงดวงอาทิตย์ตกดิน อดทำเช่นนี้หากทำอย่างต่อเนื่องในช่วงกลางวันที่มีแสงไม่ใช่แบบไอเอฟที่นับช่วงเวลาที่ไม่มีแสงร่วมไปด้วย ทางวิชาการพบว่าการอดอาหารและน้ำอย่างสิ้นเชิงนาน 12–16 ชั่วโมง กระตุ้นกลไกออโตฟาจีได้ หากทำต่อเนื่องสามวัน ออโตฟาจีจะเริ่มทำงาน ยิ่งทำต่อเนื่องตลอดเดือนรอมฎอน ประสิทธิภาพย่อมมากขึ้น ทว่าน่าเสียดายที่กลไกมักถูกยับยั้งจากความขาดวินัยในการถือศีลอด หลายคนมักเติมเสบียงกันหลังถือศีลอดในแต่ละวัน เปลี่ยนเทศกาลอดอาหาร (Fasting festival) ไปเป็นเทศกาลเลี้ยงอาหาร (Feasting festival) ซะงั้น หากเป็นอย่างนี้ออโตฟาจีย่อมไม่เกิด
ข้อแนะนำในการสร้างกลไกออโตฟาจีช่วงรอมฎอน คือต้องลดการกินอาหารปริมาณมากหลังถือศีลอด เลี่ยงงานเลี้ยง ไม่บริโภคมากหลังละศีลอด งดมื้อดึกเด็ดขาด เลื่อนมื้อสะฮูรก่อนเช้าให้ใกล้เวลาเริ่มถือศีลอดมากที่สุด ยิ่งใกล้เวลาละหมาดฟัจร์หรือศุบฮิจะช่วยยืดระยะเวลาที่ร่างกายอยู่ในสภาวะอดอาหารในช่วงกลางวันให้ต่อเนื่องยาวนานขึ้น ควบคุมอาหารมื้อละศีลอดหรืออิฟตาร เลี่ยงการบริโภคมาก หลีกเลี่ยงน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตขัดสีสูง เพื่อลดการหลั่งของอินสุลิน เลือกโปรตีน ไขมันดี ผักกากใยสูง ลดปริมาณอาหารพลังงานลงให้ไม่เกินร้อยละ 60 ของเดือนปกติ
เดือนรอมฎอนไม่ใช่แค่อดอาหารและน้ำ ต้องลดอาหาร เพิ่มการออกกำลังกายคือการทำอิบาดะฮฺ ละหมาดให้มากที่สุด ทำสมาธิ กำหนดจิตให้มั่น ทำได้อย่างนี้ ออโตฟาจีเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องได้แน่นอน
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #ออโตฟาจี, #autophagyfasting, #ถือศีลอดรอมฎอน, #ยืดอายุขัยชะลอวัย
