รู้ที่มาของคำว่า “วิทยาศาสตร์ฮาลาล” กันก่อน พ.ศ.2538 รศ.ดร.วินัย ดะห์ลัน จัดตั้งห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์เพื่องานคุ้มครองผู้บริโภคมุสลิมในคณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิทยาศาสตร์ฮาลาลจึงกำเนิดขึ้นครั้งแรกในโลก ถึง พ.ศ.2546 คณะรัฐมนตรีจัดสรรงบประมาณจัดตั้ง “ศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล” (ศวฮ.) ขึ้นในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ.2549 ศวฮ.ได้รับรางวัลด้านนวัตกรรมทางอุตสาหกรรมฮาลาลจากนายกรัฐมนตรีมาเลเซีย ทั้งได้รับการยกย่องว่าคือสถาบันด้านวิทยาศาสตร์ฮาลาลแห่งแรกในโลก
ศวฮ.พัฒนางานวิทยาศาสตร์ฮาลาลขึ้นมากมาย ตั้งแต่งานห้องปฏิบัติการนิติวิทยาศาสตร์ฮาลาล งานการมาตรฐานฮาลาล งานฮาลาลบล็อกเชน งานฐานข้อมูลสารเคมีฮาลาลและอีกมากมาย เวลานี้งานวิทยาศาสตร์ฮาลาลขยายตัวครอบคลุมไปในหลายศาสตร์ จำเป็นต้องสร้างความเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์ฮาลาลกันใหม่ โดยแต่เดิมเข้าใจว่าเป็นเฉพาะงานวิทยาศาสตร์การวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการเท่านั้น แท้จริงงานวิทยาศาสตร์ฮาลาลกว้างไกลไปกว่านั้น
ในภาษาอาหรับหากกล่าวถึง “วิทยาศาสตร์” หรือ “Science” มักใช้คำว่า العلوم หรือ Uloom (พหูพจน์) และ Ilm (เอกพจน์) ซึ่งหมายถึงความรู้ที่หลากหลาย โดยปกตินักวิชาการอิสลามมักแบ่งความรู้ออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ กลุ่มแรกคือ “อุลูมดินียะฮฺ” (العلوم الدينية Uloom diniyyah) ซึ่งหมายถึงความรู้หรือศาสตร์ต่างๆ ทางศาสนา เช่น ตัฟซีร (Tafsir) หะดีษ (Hadith Studies) ฟิกฮฺ (Fiqh) อะกีดะฮฺ (Aquidah) ศูลฟิกฮฺ (Usul fiqh) เป็นต้น
กลุ่มที่สองคือ “อุลูมเกานียะฮฺ” (العلوم الكونية Ulum kawniyyah) หมายถึงความรู้ที่เกี่ยวกับธรรมชาติหรือจักรวาล เช่น ชีววิทยา เคมี ฟิสิกส์ การแพทย์ ดาราศาสตร์ ฯลฯ ดังนั้น เมื่อกล่าวถึงวิทยาศาสตร์ในลักษณะองค์ความรู้ที่ได้จากการทดลอง การพิสูจน์ และการสังเกตอย่างเป็นระบบ คำว่าอุลูมเกานียะฮฺย่อมใกล้เคียงกับคำว่าวิทยาศาสตร์ในเชิงการทดลอง ทดสอบ มากกว่าคำว่าอุลูม
แต่จะว่าไป ในภาษาอังกฤษคำว่า Science มิได้หมายถึงความรู้ในสาขาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติอย่างเดียวแต่ครอบคลุมถึงความรู้ด้านสังคมศาสตร์ด้วย ตัวอย่างเช่น “รัฐศาสตร์” ผู้ก่อตั้งสาขาวิชานี้ต้องการให้การศึกษาการเมือง มีลักษณะเป็นวิทยาศาสตร์ คือใช้วิธีศึกษาอย่างเป็นระบบ มีเหตุผล ตรวจสอบได้ ไม่ใช่เพียงแสดงความคิดเห็นหรือปรัชญาการเมืองเท่านั้น เป็นเหตุผลให้ใช้คำว่า Political science กรณี “วิทยาศาสตร์ฮาลาล” (Halal Science) ก็เป็นเช่นเดียวกัน โดยหมายถึงการใช้กระบวนการที่เป็นระบบในการศึกษาเรื่องราวของฮาลาลซึ่งหมายถึงอนุมัติในอิสลาม ครอบคลุมตั้งแต่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติไปจนถึงความรู้ด้านสังคมศาสตร์โดยศึกษาเรื่องราวของฮาลาลอย่างเป็นระบบ มีเหตุผล ตรวจสอบได้ ซึ่งนี่คือความหมายของคำว่า “วิทยาศาสตร์ฮาลาล”
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #วิทยาศาสตร์ฮาลาลกับการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ
