ในอิสลาม เสาหลักศรัทธาหรือรุก่นมี 5 ประการ สองเสาหลักสำคัญที่ในอัลกุรอานได้อ้างอิงคู่กันมากถึง 82 อายะฮฺ คือละหมาดและซะกาต การกำหนดละหมาดห้าเวลาต่อวันนั้นเกิดขึ้นในคืนที่เรียกว่า “อิสรออฺและเมียะรอจญฺ” (การเดินทางยามค่ำคืนและการเสด็จสู่สวรรค์) ซึ่งเกิดขึ้นหนึ่งถึงสามปีก่อนการฮิจเราะฮฺไปยังมะดีนะฮฺ ขณะที่การซะกาตถูกกำหนดให้เป็นข้อบังคับอย่างเป็นทางการในปีที่ 2 หลังการฮิจเราะฮฺ
รุก่นว่าด้วยละหมาดไม่เคยเป็นปัญหา ขณะที่ซะกาตซึ่งสำคัญไม่ด้อยไปกว่ากันกลับกลายเป็นประเด็นหลายครั้งในประวัติศาสตร์อิสลาม ความสับสนในการคำนวณปริมาณซะกาตนั้นเป็นเรื่องหนึ่ง ความรู้สึกว่าซะกาตเป็นภาระที่กระทบต่อสินทรัพย์ที่สะสมไว้นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งกระทั่งเกิดเป็นประเด็นที่มีการบันทึกไว้ ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อว่ากรณีซะกาตนี่เองที่ทำให้อิสลามคงความเป็นอิสลามที่มีหลักมีเกณฑ์ให้สามารถปฏิบัติได้ เน้นเรื่องการกระจายความมั่งคั่ง การยืนหยัดในความเป็นธรรมและเท่าเทียมกันในสังคม มาจนทุกวันนี้
ซะกาตกำหนดการคิดคำนวณเมื่อครบปีฮิจเราะฮฺ (เอาลฺ) เฉพาะบุคคลที่มีสินทรัพย์ถึงเกณฑ์ (นิศอบ) โดยแบ่งร้อยละ 2.5 ของสินทรัพย์ที่เข้าข่ายแจกจ่ายจากผู้มีรายได้สู่ผู้ยากจนและผู้อยู่ในเกณฑ์รับซะกาต โดยมีวิธีการคำนวณที่ชัดเจน ยุคสมัยที่ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ยังมีชีวิตอยู่ มุสลิมภายใต้รัฐอิสลามไม่เคยมีปัญหาเรื่องการจ่ายซะกาต ทว่าปีแรกที่ท่านนบีจากไป รุก่นการละหมาด ถือศีลอด ฮัจยฺไม่เป็นประเด็นความขัดแย้งทว่าซะกาตกลายเป็นปัญหาขึ้นมาในทันที มุสลิมกลุ่มหนึ่งไม่ยินยอมแบ่งสินทรัพย์ของตนไปเป็นซะกาตแก่ผู้มีสิทธิ์ โดยแข็งขืนต่อการกระจายความมั่งคั่งที่บางคนรู้สึกว่ากระทบต่อความมั่งคั่งของตน เกิดปัญหาใหญ่ล่ะทีนี้
ท่านนบีมุฮัมมัด (ศอลฯ) เข้าใจประเด็นความหวงแหนสินทรัพย์ของชาวเมืองเป็นอย่างดี จึงเป็นเหตุผลให้ท่านแนะนำผู้มีสินทรัพย์ว่าไม่ควรปล่อยสินทรัพย์ไว้โดยไม่นำไปทำการค้าหรือลงทุน การปล่อยสินทรัพย์ให้สะสมไว้เช่นที่ชอบปฏิบัติกันอยู่ เป็นผลให้ซะกาตที่ต้องจ่ายร้อยละ 2.5 ของสินทรัพย์ที่ถึงเกณฑ์เป็นเสมือนดาบเข้าไปเกาะกินสินทรัพย์ที่เฉื่อยชาเหล่านั้นกระทั่งสินทรัพย์ลดลงจนหมด ดีที่สุดคือการนำสินทรัพย์เหล่านั้นไปลงทุนทำการค้า
ท่านอบูบักรฺ รอฎิยัลลอฮุอันฮฺ คอลีฟะฮฺท่านแรก เห็นว่าผู้ที่แข็งขืนต่อการจ่ายซะกาตเป็นคล้ายต้องการแยกรุก่นละหมาดออกจากรุก่นซะกาตทั้งยังมีประเด็นอื่น ๆ อีก จึงจำเป็นต้องบังคับด้วยกฎหมาย สุดท้ายท่านตัดสินใจแก้ปัญหาด้วยสJคราuที่เรียกว่า “สJคราuริดดะฮฺ” เพื่อจัดการกับผู้แข็งขืน เด็ดขาดอย่างนั้นจึงแก้ปัญหาได้ในที่สุด ท่านอุมัร รอฎิยัลลอฮุอันฮฺ ถึงกับกล่าวว่าอัลลอฮฺ ศุบฮานะฮูวะตะอาลา ทรงเปิดหัวใจท่านอบูบักรฺให้เด็ดขาดในการแก้ปัญหาซึ่งช่วยรักษาความเป็นรัฐอิสลามในขณะนั้นไว้ได้ ทั้งยังสามารถธำรงหลักการซะกาตไว้จนบัดนี้
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #วิทยาศาสตร์ฮาลาลกับการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ, #ซะกาต, #สงครามริดดะฮฺ
