ในตอนนี้ยังคงเขียนถึงหนึ่งในเรื่องการเงินอิสลามคือ “ซะกาต” โดยขอโดดคิวเขียนข้ามไปยังประเด็น “ซะกาตลดความเสี่ยงเงินเฟ้อ” สักหน่อย “เงินเฟ้อ” (Inflation) ภาษาอาหรับใช้คำว่า “ตะเฎาะฆุม” (التضخم At-Tadakhkhum) ที่หมายถึงภาวะเงินเฟ้อ ยังมีอีกคำหนึ่งคือ “ฆอลาอฺ” (الغلاء Al-Ghala) หมายถึงภาวะราคาสินค้าสูงขึ้น ซึ่งหนึ่งในปัจจัยของปัญหาเงินเฟ้อคือ “ดอกเบี้ย” หรือ “ริบา” (الربا Riba) อิสลามจึงห้ามเรื่องดอกเบี้ย แนวทางการแก้ไขปัญหาเงินเฟ้อมีหลายวิธี กรณีอิสลาม นอกจากงดดอกเบี้ยแล้ว อิสลามยังนำเสนอการจ่าย “ซะกาต” (الزكاة Zakat) ซึ่งน่าสนใจ ทว่ากลายเป็นคำถามว่าซะกาตแก้ปัญหาเงินเฟ้อได้อย่างไร
อัลกุรอาน อัลฮัชรฺ 59:7 “เพื่อสินทรัพย์จะได้ไม่หมุนเวียนอยู่เฉพาะคนรวยในหมู่พวกเจ้าเท่านั้น” ความหมายในวรรคนี้คือคำสั่งจากอัลลอฮฺให้กระจายความมั่งคั่งจากมือผู้ร่ำรวยลงสู่ผู้ยากจน ผู้ขัดสน ผู้ที่ต้องการ เสมือนการจ่ายซะกาตจากผู้มั่งคั่งสู่ผู้ขาดแคลน คำถามถึง AI-Gemini และ AI-ChatGPT มีว่าหากความมั่งคั่งยังคงหมุนเวียนในหมู่คนร่ำรวยไม่กระจายลงสู่คนยากจน จะเกิดปัญหาอะไรขึ้นหรือ ถามเพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอตอบ
คำตอบจากเอไอคือ หากความมั่งคั่งไม่กระจายลงสู่สาธารณะ อาจกดดันให้เกิดภาวะเงินเฟ้อบางประเภทได้ งานวิจัยล่าสุดทางเศรษฐศาสตร์ได้ข้อสรุปว่าการกระจุกตัวของความมั่งคั่งย่อมก่อให้เกิดสภาวะเงินเฟ้อ กดดันให้มูลค่าเงินลดลง เหตุที่เป็นเช่นนั้น เนื่องจากการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมในหมู่ผู้บริโภค บุคคลร่ำรวยมีศักยภาพสูงในการกักตุนสินค้า ผลักดันราคาทั้งสินค้าจำเป็นและฟุ่มเฟือยให้ปรับราคาสูงขึ้น
นอกจากนี้ ความมั่งคั่งที่กระจุกตัวในหมู่ผู้ร่ำรวยมักถูกนำไปลงทุนในสินทรัพย์ระยะยาว เช่น อสังหาริมทรัพย์ หุ้น งานศิลปะ แทนที่จะใช้จ่ายไปกับการบริโภคในชีวิตประจำวัน จึงก่อให้เกิด “ฟองสบู่” กับสินทรัพย์เหล่านั้น กระทั่งประชาชนทั่วไปเข้าไม่ถึง สินทรัพย์ระยะยาวเหล่านั้นมักได้รับการปกป้องจากภาวะเงินเฟ้อได้ดีกว่า ในขณะที่ครัวเรือนที่มีรายได้น้อยมักถือครองเงินสด เมื่อสินทรัพย์ของบุคคลร่ำรวยราคาสูงขึ้น ย่อมกดดันสินค้าจำเป็นราคาแพงขึ้นได้เช่นกัน ผู้มีรายได้น้อยย่อมรับภาระได้ต่ำกว่า ช่องว่างระหว่างคนร่ำรวยและยากจนจึงยิ่งรุนแรงขึ้น
ในการแก้ไข แนะนำให้กระจายความมั่งคั่งจากบุคคลร่ำรวยลงสู่ผู้ยากจนโดยตรงซึ่งมีประสิทธิภาพในการใช้จ่ายเงินมากกว่า จึงอาจผลักดันราคาสินค้าและบริการในชีวิตประจำวันให้สูงขึ้นได้ จนอาจก่อให้เกิดภาวะเงินเฟ้อได้เช่นกัน ข้อดีคือในสถานการณ์เงินเฟ้อแบบหลังนี้ทั้งบุคคลร่ำรวยและยากจนต่างรับสภาพปัญหาได้ ซึ่งแตกต่างจากภาวะที่ความมั่งคั่งกระจุกอยู่เฉพาะกับบุคคลผู้ร่ำรวยไม่กระจายสู่มือผู้ยากจน กรณีซะกาตที่ให้กระจายความมั่งคั่งจากผู้ร่ำรวยสู่ผู้ยากจนซึ่งช่วยลดปัญหาเงินเฟ้อย่อมนับเป็นกุศโลบายในการแก้ไขปัญหาความไม่เป็นธรรมในสังคม
#drwinaidahlan, #วิทยาศาสตร์ฮาลาลกับการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ, #ดรวินัยดะห์ลัน, #ซะกาตกับเงินเฟ้อ
