ตอนที่ 1 ได้อธิบายไปแล้วว่าวิทยาศาสตร์ (Science) มิได้จำกัดความรู้เฉพาะในสาขาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติอย่างเดียวแต่ครอบคลุมความรู้ด้านสังคมศาสตร์ด้วย โดยยกตัวอย่างของ “รัฐศาสตร์” ที่ใช้วิธีศึกษาอย่างเป็นระบบ มีเหตุผล ตรวจสอบได้ จึงกลายเป็น Political science กรณี “วิทยาศาสตร์ฮาลาล” (Halal Science) ก็เป็นเช่นเดียวกัน โดยใช้กระบวนการที่เป็นระบบในการศึกษาเรื่องราวของฮาลาล หรือสิ่งที่อนุมัติในอิสลาม ครอบคลุมตั้งแต่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติไปจนถึงศาสตร์ด้านสังคมโดยใช้กระบวนการศึกษาที่เป็นระบบหรือเป็นวิทยาศาสตร์
ลองดูกันที่เรื่อง “เศรษฐกิจฮาลาล” (Halal Economy) ซึ่งตามนิยาม “เศรษฐกิจฮาลาล” คือระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่ผลิตและส่งมอบสินค้าและบริการที่สอดคล้องกับหลักนิติศาสตร์อิสลาม ครอบคลุมอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น อาหาร ผลิตภัณฑ์บริโภค/อุปโภค การเงิน เสื้อผ้า/เครื่องนุ่งห่ม การแพทย์ ยา เครื่องสำอาง การท่องเที่ยว และโลจิสติกส์ และอื่น ๆ ปัจจุบัน มูลค่าของเศรษฐกิจฮาลาลทั่วโลกเฉพาะสำหรับมุสลิม 2 พันล้านคน มีมูลค่าขนาด 7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยร้อยละ 70 เป็นมูลค่าของระบบการเงินอิสลามหรือการเงินฮาลาล เห็นได้ว่าเศรษฐกิจฮาลาลในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเงินมีขนาดใหญ่โตมหึมาขนาดไหน
นั่นนับกันเฉพาะในหมู่มุสลิม ทว่าเศรษฐกิจฮาลาลมิได้นับเฉพาะมุสลิมที่มีสัดส่วนในประชากรโลกประมาณร้อยละ 24 แต่ครอบคลุมถึงประชากรที่มิใช่มุสลิมพร้อมกันไปด้วย พบว่าเศรษฐกิจโลกร้อยละ 11 นับเป็นส่วนที่หะรอมหรือไม่ฮาลาล นั่นหมายความว่ามูลค่าเศรษฐกิจฮาลาลครอบคลุมมากถึงร้อยละ 89 ของตลาดโลกทั้งส่วนที่เป็นมุสลิมและมิใช่มุสลิม เศรษฐกิจฮาลาลในภาพรวมจึงมีมูลค่าสูงถึง 26 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ดังนั้นหากเข้าใจธรรมชาติของคำว่าฮาลาล เข้าใจหลักนิติศาสตร์อิสลาม เศรษฐกิจฮาลาลย่อมมีมูลค่ามหึมาน่าตื่นตาตื่นใจอย่างยิ่ง อย่างไรก็ตาม การได้มาของตัวเลขเหล่านั้นค่อนข้างยากต่อความเข้าใจ วิธีบริหารจัดการยิ่งยุ่งยาก หากจะให้ง่ายกว่านั้นต้องนำเอากระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นการศึกษาอย่างเป็นระบบ มีเหตุผล ตรวจสอบได้เข้าไปจับ
อย่างที่บอกตั้งแต่ต้นว่าในบรรดาเศรษฐกิจฮาลาล มูลค่าในส่วนของการเงินฮาลาลหรือการเงินอิสลามมีมูลค่าสูงถึงร้อยละ 70 ของมูลค่าเศรษฐกิจฮาลาลทั้งระบบ ส่วนนี้นี่เองที่หากนำวิทยาศาสตร์ฮาลาลเข้าไปบริหารจัดการเรื่ององค์ความรู้ ย่อมทำให้การเงินอิสลามที่ค่อนข้างยุ่งยาก ซับซ้อน กลายเป็นเรื่องที่ง่ายต่อความเข้าใจ ทั้งง่ายต่อการบริหารจัดงาน ระบบการเงินอิสลามจะกลายเป็นพลังที่มีขนาดใหญ่มหาศาล ช่วยพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมให้กับทั้งสังคมมุสลิมและสังคมโดยรวมได้มากกว่าที่เป็นอยู่ งานที่ท้าทายในวันนี้คือทำอย่างไรจึงจะนำวิทยาศาสตร์ฮาลาลที่เป็นกระบวนการบริหารจัดการที่เป็นระบบ จับต้องได้ เข้าไปช่วยในการบริหารจัดการระบบการเงินอิสลาม ในที่นี้ขอเริ่มจากส่วนง่าย ๆ แต่ค่อนข้างซับซ้อน อย่างเรื่อง “ซะกาต” (الزكاة Zakat) ก็แล้วกัน
#ดรวินัยดะห์ลัน, #วิทยาศาสตร์ฮาลาลกับการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ, #drwinaidahlan, #ihsed
