วันนี้วันที่ 1 มกราคมหากดูตามปฏิทินเกรกอเรียนคือ “วันปีใหม่” ซึ่งเป็นวันที่สมมุติขึ้น ในประวัติศาสตร์การเป็นวันเริ่มต้นปีมีการเปลี่ยนไปมาหลายครั้งหลายหน ไม่ได้จิรังสักเท่าไหร่ โดยการจัดแบ่งเวลาออกเป็นวัน เดือน ปี พัฒนาขึ้นทีละน้อยในอารยธรรมต่าง ๆ อาศัยดาราศาสตร์ เกษตรกรรม และศาสนา เปลี่ยนกลับไปกลับมาจนกลายเป็นเรื่องปกติ วันเวลาจึงเป็นสิ่งสมมุติ จัดทำขึ้นเพื่อให้เป็นมาตรฐานที่เป็นประโยชน์ ไม่มีอะไรซีเรียส
ในพัฒนาการของสังคมมนุษย์ วันคือหน่วยเวลาที่เก่าแก่ที่สุด อิงตามการหมุนของโลกที่เป็นกลางวัน กลางคืน วันจึงเกิดขึ้นตามธรรมชาติ ไม่ใช่สิ่งประดิษฐ์ ขณะที่เดือนเป็นผลจากการสังเกตดวงจันทร์ พัฒนาขึ้นมาเนิ่นนานหลังการกำหนดวัน อาจย้อนหลังไปได้นานกว่า 6 พันปีมาแล้ว ปฏิทินยุคแรกจึงเป็นปฏิทินจันทรคติ ที่กำหนดให้หนึ่งเดือนมีประมาณ 29.5 วัน อารยธรรมอิสลามคือตัวอย่างของสังคมที่อิงปฏิทินจันทรคติเป็นหลัก โดยกำหนดเดือนตามการสังเกตดวงจันทร์
ส่วนปฏิทินที่กำหนดตามการโคจรชองดวงอาทิตย์หรือปฏิทินสุริยคติ เริ่มมาตั้งแต่ยุคอียิปต์โบราณ โดยกำหนดให้หนึ่งปีมี 365 วัน เพื่อความสะดวกต่อการเพาะปลูก โดยทุกสามปีจำเป็นต้องกำหนดกันใหม่ หลายอารยธรรมจึงผสมผสานระบบจันทรคติเข้ากับระบบสุริยคติ ปรับกันอย่างนี้มาตั้งแต่ยุคโบราณ ส่วนการกำหนดสัปดาห์ว่ามี 7 วันนั้นกำหนดโดยอารยธรรมบาบิโลนเมื่อหลายพันปีมาแล้วจากการสังเกตดวงดาวบนท้องฟ้า ดาวนับแสนดวงไม่เคลื่อนออกจากตำแหน่งระหว่างดวงดาวด้วยกัน ยกเว้นดาว 7 ดวงซึ่งรวมถึงดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ซึ่งเคลื่อนที่ไปมาเสมอ เป็นผลให้เกิดการกำหนดเป็นสัปดาห์ขึ้นแทรกเข้าในช่วงของเดือน
ความที่ดวงจันทร์โคจรไม่สอดประสานกับการโคจรของดวงอาทิตย์สักเท่าไหร่ เป็นผลให้เดือนตามการกำหนดตามดวงจันทร์คลาดเคลื่อนกับการกำหนดปีตามดวงอาทิตย์จำเป็นต้องเพิ่มเดือนเป็นระยะเช่นทุกสามปี พัฒนาเป็นปฏิทินจูเลียนขึ้นเมื่อ 46 ปีก่อนคริสตกาล กระทั่งถึง ค.ศ.1582 เมื่อเห็นว่าฤดูกาลคลาดเคลื่อนไปมากจึงจำเป็นต้องกำหนดกันใหม่ มีการตัดวันทิ้งไปสิบวัน พัฒนาเป็นปฏิทินเกรกอเรียนที่ใช้กันถึงทุกวันนี้ ในอนาคตอาจปรับกันอีกก็ได้
ดังนั้นจึงเป็นอย่างที่บอกนั่นคือ วัน เวลาเป็นสิ่งสมมุติ เลื่อนได้ เพิ่มได้ ลดได้ เป็นอย่างนี้มาตั้งแต่ประวัติศาสตร์ ส่วนปฏิทินฮิจเราะฮฺของอิสลามอิงตามจันทรคติไม่มีการเลื่อนหรือตัดเดือนออกโดยให้เป็นไปตามการโคจรของดวงจันทร์ โดยสรุปอย่างที่เห็น วันปีใหม่จึงเป็นเพียงวันสมมุติ ก็เท่านั้น
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #วันปีใหม่, #ปฏิทิน, #ฮิจเราะฮฺ, #จันทรคติ, #สุริยคติ, #ปฏิทินเกรกอเรียน, #ปฏิทินจูเลียน
