“ในบรรดาบ้าน (มัสยิด) อัลลอฮฺทรงอนุญาตให้เทิดพระเกียรติและให้พระนามของพระองค์ถูกรำลึกอยู่เสมอ” อัลนูร 24:36 นี่คือหนึ่งในโองการที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมัสยิดกับพระผู้ทรงสร้าง ในประเด็นมัสยิด ลองรู้จักสถาปัตยกรรมของมัสยิดกันหน่อย เริ่มที่คำว่า “มัสยิด” เป็นคำภาษาอาหรับ “สุเหร่า” เป็นภาษามลายู เป็นสถานที่สำหรับปฏิบัติศาสนกิจหรือทำอิบาดะฮฺ (บูชาสักการะ) อัลลอฮฺ ศุบฮานะฮูวะตะอาลา นอกจากนี้ยังมีคำว่า “บาลาเซาะฮฺ” หมายถึงอาคารศูนย์กลางของชุมชนหรือโรงเรียนที่นิยมใช้ละหมาดประจำวัน เรียนศาสนา ทำพิธีศาสนา ทำบุญเลี้ยงอาหาร จัดพิธีนิกะฮฺ (การแต่งงาน) จัดเตรียมและละหมาดมัยยิต (ศพ) จัดเป็นที่ประชุมงานด้านศาสนา จัดกิจกรรมหรือประชุมของชุมชน โดยไม่ใช้ละหมาดวันศุกร์
“บาแล” คำมลายูท้องถิ่นที่มาจากคำมลายูกลางว่า “บาลาย” หรือ “บาลัย” (بالي) ใช้ในลักษณะเดียวกับบาลาเซาะฮฺ โดยอาจหมายถึงส่วนขยายของมัสยิด ในส่วนของสถาปัตยกรรมอื่น เริ่มที่ “ห้องโถงหรือกออะฮฺ” (قاعة) คือส่วนสำคัญที่สุดอยู่กลางมัสยิดใช้เป็นพื้นที่หลักสำหรับละหมาด บางครั้งเรียกว่า “หะรอมหรือฮะรอม” (حَرَم) ในภาษาอาหรับ ซึ่งแปลว่า “สถานที่ศักดิ์สิทธิ์” หรือ “เขตศักดิ์สิทธิ์” สถานที่ห้ามการกระทำบางอย่าง ตามประเพณี ห้องโถงต้องมีพื้นที่กว้างเพียงพอบรรจุผู้ชายที่อาศัยในชุมชนได้หมด หากผู้ชายทั้งชุมชนต้องการละหมาดพร้อมกันต้องทำได้ ส่วนผู้หญิงรักที่จะละหมาดที่บ้าน
“ซะฮฺนหรือฟะนะอฺ” (فناء) คือลานหน้าห้องโถงเพื่อใช้เป็นพื้นที่ส่วนขยายของห้องโถงหากมีผู้ละหมาดมากขึ้น บางวัฒนธรรมอย่างโมรอคโคใช้ลานนี้จัดวางน้ำพุเพื่อให้ผู้เข้ามัสยิดได้ดื่มหรือใช้อาบน้ำละหมาด “เมียะร็อบ” (المحراب) คือบริเวณกำแพงด้านที่ตรงกับทิศกิบลัตชี้ไปทางวิหารกะอฺบะฮฺในนครมักกะฮฺ บริเวณเมียะร็อบมักทำเป็นหลุมเว้าล้ำเข้าไปในกำแพงเพิ่อแสดงจุดที่ยืนของอิหม่าม โดยอาจทำเป็นห้องลึกเข้าไปในกำแพง
“มิมบัร” (المنبر) คือเวทีแสดงธรรม แตกต่างกันในแต่ละวัฒนธรรม บ้างทำเป็นกล่องพร้อมบันไดขึ้น บ้างทำเพียงยกพื้น บางแห่งทำเป็นชั้นลอย “กุบบะฮฺ” (قبة) โดมบนหลังคามัสยิด จัดเป็นสัญลักษณ์สำคัญของหลายมัสยิด วัฒนธรรมเก่ายุคก่อนอิสลาม โดมแสดงถึงสรวงสวรรค์ มีรูปลักษณ์เป็นเปลวเทียน “มินาเร็ต หรือมิอฺซานะฮฺ” (مئذنة) ในภาษาอาหรับ บ้านเรานิยมเรียกว่าหออะซานหรือเสาบัง จัดเป็นสัญลักษณ์สำคัญของมัสยิด ในอดีตเป็นสถานที่ที่ผู้ประกาศหรือมุอัซซินขึ้นไปอะซานร้องเชิญชวนให้มาร่วมละหมาด
จำนวนมินาเร็ตแสดงฐานะของมัสยิด ตามธรรมเนียมปฏิบัติในบางประเทศ เช่น เตอร์เคีย หากมีหนึ่งมินาเร็ตแสดงว่าเป็นมัสยิดทั่วไป สองมินาเร็ตคือมัสยิดใหญ่ประจำชุมชน สี่มินาเร็ตคือมัสยิดของเจ้าเมือง หกมินาเร็ตคือมัสยิดของสุลต่าน โดยไม่อนุญาตให้มีมากกว่าหกเนื่องจากเวลานั้นจะทำให้มีจำนวนมากกว่ามินาเรตของมัสยิดฮะรอมในนครมักกะฮฺ ทว่ามัสยิดฮะรอมมีแผนที่จะสร้างจำนวนมากถึง 19 มินาเรตที่ความสูง 89 เมตร
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #สถาปัตยกรรมมัสยิด, #มินาเรต, #มัสยิดฮะรอม
ดูน้อยลง
