นักวิจัยด้านสังคมวิทยาส่วนใหญ่สรุปว่าความฉลาดของคนยิวเป็นผลมาจากปัจจัยแวดล้อมซึ่งประกอบไปด้วยวัฒนธรรมร่วมกับการอบรมเลี้ยงดูของพ่อแม่ยิวต่อลูก ที่สำคัญคือการศึกษา ในสังคมยิวมีการจัดสรรทุนการศึกษาเพื่อเรียนศาสนาควบคู่กับการทำการค้าเรียกกันว่าทุนทาลมุด (Talmudic scholarship) ที่เชื่อว่าส่งผลให้คนยิวสร้างความเชี่ยวชาญทางด้านการค้า การเงินและธนาคารมากกว่าชนกลุ่มอื่น กระทั่งกลายเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้คนยิวเข้าไปครอบครองธุรกิจการเงินการธนาคารและการค้าเช่นที่เห็นในทุกวันนี้
อีกปัจจัยหนึ่งที่เป็นแรงผลักดันคนยิวก่อนการเกิดประเทศอิสราเอลคือคนยิวตระหนักอยู่เสมอว่าตนเป็นเพียงชนกลุ่มน้อยที่อาศัยอยู่ในสังคมใหญ่ ทำให้คนยิวเกิดความสมัครสมานสามัคคีกัน ให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ที่สำคัญคือร่วมใจกันสร้างกลไกทางสังคมเพื่อลดความขัดแย้งระหว่างกัน ยิ่งเมื่อได้รับแรงกดดันจากการถูกตั้งข้อรังเกียจจากสังคมใหญ่มากขึ้นส่งผลให้คนยิวเกิดแรงขับภายในสังคมสูง คนยิวจึงยิ่งรวมตัวกันมากขึ้น ทั้งนี้คนยิวเป็นชนกลุ่มน้อยในสังคมอื่นมาโดยตลอดมีน้อยครั้งมากที่จะกลายเป็นชนกลุ่มใหญ่ที่สามารถยึดครองอำนาจรัฐได้ การเป็นชนกลุ่มน้อยเช่นนี้เองที่ผลักดันให้คนยิวเกิดความมุ่งมั่นที่จะเอาชนะ
มีงานวิจัยหลายชิ้นที่อธิบายเหตุผลว่าเหตุใดคนยิวจึงฉลาด งานวิจัยที่น่าสนใจที่สุดทั้งได้รับการยอมรับมากที่สุดมาจากผลงานของ Maristella Botticini แห่งสถาบัน IGIER มหาวิทยาลัย Bocconi เมืองมิลาน อิตาลี และ Zvi Eckstein แห่ง IDC Herzliya เมือง Herzliya ประเทศอิสราเอล ตีพิมพ์ในวารสาร Centre for Economic Policy Research ค.ศ.2003 ทีมวิจัยทีมนี้ยังนำงานวิจัยเขียนเป็นหนังสือเรื่อง The Chosen Few: How Education Shaped Jewish History, 70-1492 ตีพิมพ์ใน ค.ศ.2012 โดยตัวเลข 70 คือปีที่ชนชาวยิวถูกขับไล่ออกจากตะวันออกกลางขณะที่ 1492 คือปีที่ชาวยิวและมุสลิมถูกกองทัพคริสเตียนขับออกจากสเปนพร้อม ๆ กัน โดยมุสลิมสูญเสียอาณาจักรอันดาลุสในครั้งนั้น สรุปเป็นว่าการศึกษาคือปัจจัยหลักที่ทำให้คนยิวสร้างความเป็นอัจฉริยะขึ้นมาได้
งานวิจัยดังกล่าวมีคำอธิบายเกี่ยวกับมุสลิมด้วยว่าเมื่อครั้งที่มุสลิมเป็นมหาอำนาจของโลกช่วงคริสตศตวรรษที่ 8-10 คนยิวที่อาศัยอยู่ในอาณาจักรอิสลามได้รับโอกาสการทำงานและการศึกษา ความยุติธรรมและความใจกว้างของอาณาจักรอิสลามจึงมีส่วนอย่างมากที่ทำให้คนยิวมีโอกาสฝึกฝนงานด้านการค้ามากขึ้นกระทั่งเกิดความเชี่ยวชาญ ปรากฏการณ์นี้เทียบไม่ได้เลยกับชนชาวยิวที่ถูกกดขี่ภายใต้การปกครองของชาวยุโรป เมื่ออ่านงานเขียนของนักวิชาการชาวยิวที่ยกย่องโลกอิสลามมากมายอย่างนี้ จึงนึกไม่ออกว่าเหตุใดชนสองกลุ่มกลับกลายมาเป็นปฏิปักษ์กันได้ในทุกวันนี้
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #คนยิว
