มะดีนะฮฺ (Madinah) เป็นภาษาอาหรับหมายถึงเมือง ย้อนไปใน ค.ศ.622 เมื่อท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม อพยพจากเมืองมักกะฮฺไปยังเมือง “ยัธริบ” ทางเหนือในเหตุการณ์ฮิจเราะฮฺ หลังจากนั้นเมืองยัธริบถูกเปลี่ยนชื่อเป็น “อัลมะดีนะฮฺ อัลมุเนาวะเราะฮฺ” หรือ “อัลมะดีนะฮฺ อัลนะบะวียฺ” โดยชื่อหลังหมายถึงเมืองนบี เรียกกันสั้นๆ ว่ามะดีนะฮฺ นับแต่นั้นคำว่ามะดีนะฮฺจึงหมายถึงมะดีนะฮฺเมืองนบีมาโดยตลอด
ในดินแดนมัฆริบหรือดินแดนทางตะวันตกซึ่งหมายถึงประเทศอัฟริกาเหนือ ได้แก่ โมรอคโค อัลจีเรีย ตูนีเซีย ลิเบีย มีมะดีนะฮฺหรือเมืองมากมาย เป็นเมืองตามวัฒนธรรมอาหรับแบบเก่า ในยุคที่อัฟริกาเหนือตกเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศสยาวนาน 44 ปีระหว่าง ค.ศ.1912-1956 ชาวฝรั่งเศสนับแสนคนหลั่งไหลเข้ามาในดินแดนอัฟริกาเหนือเพื่อยึดครอง แต่ไม่ต้องการอาศัยในเมืองอาหรับ จึงสร้างเมืองใหม่เรียกว่า “วิลล์นูแวลล์” ขึ้นตั้งอยู่ติดกับเมืองอาหรับเก่า โดยปล่อยเมืองเก่าให้คงสภาพไว้อย่างนั้น เป็นเมืองมีกำแพงล้อมรอบ สภาพบ้านเมืองหนาแน่น มีถนนแคบ พร้อมตลาดใหญ่ เมืองเก่าเหล่านั้นมีจำนวนนับร้อยในดินแดนมัฆริบ เดิมเรียกกันว่า “มะดีนะฮฺ” ทว่าเพื่อเป็นการให้เกียรติแก่มะดีนะฮฺอัลนะบะวียฺ ชาวอาหรับจึงเรียกเมืองเหล่านั้นด้วยชื่อใหม่ว่า “เมดินา” (Medina)
เมดินาในดินแดนมัฆริบเวลานี้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว หลายเมืองสวยงามระดับโลกอย่างเฟซ และมาร์ราเกช ของโมรอคโค วิธีคิดวิธีบริหารแบบตะวันตก ข้อดีคือรักษาสภาพแวดล้อมแบบเก่าไว้ ขณะที่ในอาระเบีย นครมะดีนะฮฺและมักกะฮฺถูกแปรสภาพไปจนไม่เหลือสภาพบ้านเมืองแบบเก่าไว้เลย เป็นวิธีบริหารตามแนวทางวะฮาบียฺ เมื่อมองด้วยทัศนคติเชิงบวก ฝ่ายปกครองยุคนั้นทำเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดลัทธิบูชาบุคคลขึ้น ทว่าเมื่อถึงยุคใหม่ เวลานี้ดูเหมือนทางการซาอุดีอาระเบียคงออกอาการเสียดายสภาพบ้านเมืองแบบเก่าจึงพยายามรื้อฟื้นเรื่องราวเก่าๆ และสิ่งเก่าๆ ไว้ ลองดูมัสยิดอัลนะบะวียฺหรือมัสยิดนบี มัสยิดใหญ่แห่งนครมะดีนะฮฺ ก็คงเห็น พื้นที่บริเวณที่เรียกว่า “เราดะฮฺ อัลมุบาร็อก” ซึ่งมีโดมเขียวและโดมเงินตั้งอยู่บนหลังคา มีเรื่องราวแบบวัฒนธรรมเก่าให้เล่าอยู่มากมาย
ส่วนที่เรียกว่า “เราดะฮฺ มุบาร็อก” นี้ฮะดีษของท่านรอซูลุลลอฮฺกล่าวไว้ว่าคือส่วนหนึ่งของสวนสวรรค์ ประกอบด้วยสุสานของท่านรอซูลุลลอฮฺพร้อมคอลีฟะฮฺสองท่านแรก เดิมคือบ้านของท่านหญิงอาอีซะฮฺ รอฎิยันลอฮุอันฮฺ ตั้งติดกับมัสยิดอัลนะบะวียฺ สุสานอยู่ในห้องนอนของบ้าน โดยมีประตูเชื่อมระหว่างบ้านท่านหญิงกับกำแพงมัสยิด ส่วนนี้ทั้งหมดเวลานี้มีโดมเขียวครอบอยู่ด้านบน ส่วนประตูเชื่อมในอดีต ปัจจุบันทำเป็นผนังกั้นส่วนสุสานไว้โดยครอบสามเสาสำคัญที่เดิมตั้งอยู่ในบริเวณมัสยิด โดยทำเป็นประตูหลอกไว้ สามเสาที่ว่านี้ ได้แก่ เสาสะรีร เสาอาลี และเสาวูฟุด ลองดูรายละเอียดเรื่องเล่าว่าด้วยเสาต่างๆ บริเวณเราดะฮฺปรากฏตามภาพประกอบ ที่น่าสนใจคือมีเรื่องราวมากมายเล่ากันได้ไม่รู้จบเกี่ยวกับเราดะฮฺ ลองอ่านจากภาพประกอบในที่นี้ก็แล้วกัน
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #มะดีนะฮฺ, #เมดินา, #มัสยิดนะบะวียฺ, #ดินแดนมัฆริบ, #เราดะฮฺ
