รู้จัก “ผู้สูงอายุ” กันก่อน ผู้สูงอายุ (Elderly) แบ่งเป็นสามกลุ่ม ได้แก่ วัยต้น (60-69 ปี) วัยกลาง (70-79 ปี) และวัยปลาย (80 ปีขึ้นไป) ทั้งสามกลุ่มยังแบ่งตามความสามารถในการดูแลตนเองได้อีก ได้แก่ ติดสังคม (ดูแลตนเองได้ดี) ติดบ้าน (ดูแลตนเองได้ปานกลาง), และติดเตียง (ดูแลตนเองได้น้อย) สำหรับประเทศไทยนับจาก พ.ศ.2567 เป็นต้นมา ได้ก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์” (Complete Aged Society) เป็นที่เรียบร้อย โดยมีผู้สูงอายุมากกว่า 20% ของประชากร ในอนาคตสังคมย่อมมีปัญหากับการบริหารจัดการผู้สูงอายุอย่างมาก ผู้สูงอายุต้องรู้จักดูแลสุขภาพตนเอง เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นบุคคลติดบ้านหรือติดเตียง ในที่นี้จึงขอแนะนำโภชนาการสักหน่อย
ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อปัญหาโภชนาการและพลังงาน ควรสังเกตน้ำหนักตัวเทียบกับส่วนสูงให้ดี การพิจารณาจากค่าดัชนีมวลกาย (BMI) แบบคนหนุ่มสาวอาจไม่เหมาะสมนัก ต้องดูแลไม่ให้มากหรือน้อยกว่าค่ามาตรฐานโดยพิจารณาภาวะสุขภาพที่ดีหรือการดูแลตนเองไม่ให้เป็นภาระควบคู่ไปด้วย อย่าปล่อยให้เกิดปัญหารุนแรงเพราะอาจสายเกินกว่าจะแก้ไข สารอาหารตัวที่สำคัญที่สุดตัวหนึ่งที่ผู้สูงอายุเสี่ยงต่อการขาดคือ “โปรตีน” (Protein) ภาวะโปรตีนต่ำก่อปัญหาสุขภาพอย่างมาก เป็นต้นว่า มวลกล้ามเนื้อน้อย กล้ามเนื้ออ่อนแรง ภูมิคุ้มกันต่ำ แผลหายช้า เกิดผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตโดยรวมได้มากมาย ควรได้รับโปรตีนอย่างเพียงพอเพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อไว้
แนะนำให้ได้รับโปรตีนเพียงพอเพื่อช่วยป้องกันภาวะซาร์โคพีเนีย (sarcopenia) หรือกล้ามเนื้อฝ่อซึ่งก่อให้เกิดปัญหาปวดกล้ามเนื้อและตะคริวได้บ่อย โดยการเสริมโปรตีนต้องระวังอย่าเสริมให้มากเกินไป เนื่องจากร่างกายไม่สะสมโปรตีนโดยพยายามขับออกส่งผลให้ตับและไตทำงานหนักกระทั่งก่อปัญหา ข้อแนะนำคือเสริมมากกว่าปกติไม่เกินร้อยละ 20 เทียบกับคนวัยหนุ่มสาว โดยปกติร่างกายควรได้รับโปรตีน 0.8 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวต่อวัน ผู้สูงอายุไม่ควรได้รับโปรตีนเกิน 1 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวต่อวัน มากที่สุดไม่ควรเกิน 1.2 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวต่อวัน หากเสริมมากเกินไป จ่ายเงินมากแล้ว ยังเกิดปัญหาสุขภาพตามมาอีก จึงต้องระวัง
นอกจากไม่เสริมโปรตีนมากเกินไปแล้ว ยังต้องระวังไม่เสริมโปรตีนผิดชนิด คนจำนวนไม่น้อยเข้าใจว่าโปรตีนจากสัตว์ให้คุณค่าดีกว่าโปรตีนจากพืช งานวิจัยระยะหลังพบว่าโปรตีนจากสัตว์ มีกรดอะมิโนบางชนิดอย่าง “เมไทโอนีน” (Methionine) และ “กรดอะมิโนสายโซ่กิ่ง” (BCAAs) มากเกินไป ส่งผลเสียต่อกลไกการเผาผลาญอาหาร ส่งผลให้อายุขัยลดลง ภาวะชราภาพเกิดเร็วขึ้น จึงแนะนำให้ลดการบริโภคโปรตีนจากสัตว์ เลือกเสริมโปรตีนจากพืชหลากหลายชนิดที่ให้กรดอะมิโนครบถ้วนโดยมีเมไทโอนีนและ BCAAs ไม่สูงมากนัก ซึ่งดีกว่า เสริมโปรตีนแล้วอย่าลืมออกกำลังกายด้วยก็แล้วกัน
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #เสริมโปรตีน. #โปรตีนพืช, #plantbasedprotein
