แหล่งอารยธรรมยิ่งใหญ่ในโลกพัฒนาขึ้นโดยมีน้ำเข้ามาเกี่ยวข้องทั้งนั้น บางคนอาจแย้งว่าอารยธรรมอิสลามและอาหรับที่รุ่งเรืองขึ้นตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 จบลงในศตวรรษที่ 13 อาจเป็นข้อยกเว้นเนื่องจากพัฒนาขึ้นกลางทะเลทรายที่แห้งแล้ง เอาเข้าจริงกลับเกี่ยวข้องกับน้ำด้วยเช่นกัน การพัฒนาอารยธรรมอิสลามเริ่มโดยนบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ) ตั้งแต่ ค.ศ.610 ท่านใช้เวลา 23 ปีในการเผยแผ่อิสลามโดยหลังการจากไปของท่านไม่นาน อาณาจักรอิสลามที่ท่านสร้างไว้ได้ขยายไปรอบทิศสามารถสร้างจักรวรรดิที่ใหญ่โตมีพื้นที่มหาศาลถึง 15 ล้านตารางกิโลเมตร พัฒนาศิลปะวิทยาการ ทั้งวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สร้างความรุ่งเรืองให้กับโลกนานนับพันปี
คำถามมีว่านบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ) เพียงคนเดียวกระตุ้นให้ชนอาหรับที่ด้อยอารยธรรมก่อนหน้านั้นพัฒนาตนเองกระทั่งสร้างศิลปะวิทยาการสาขาต่างๆหล่อหลอมขึ้นเป็นอารยธรรมอิสลามที่โดดเด่นในยุคกลางได้อย่างไร คำตอบง่าย ๆ คือท่านแนะนำให้ชนอาหรับรู้จักวิธีการบริหารจัดการน้ำที่มีอยู่เพียงน้อยนิดท่ามกลางความแห้งแล้งของสภาพแวดล้อม เริ่มด้วยการแนะนำให้ชำระล้างร่างกายด้วยน้ำสะอาด ท่านแบ่งน้ำออกเป็นสี่กลุ่มที่บริหารจัดการแตกต่างกัน ผลคือพัฒนาการด้านชลประทานและการเกษตรที่ตามมาหลังจากนั้น ชนอาหรับจำนวนมากเปลี่ยนอาชีพจากการทำการค้าคาราวานเป็นการสร้างเมืองและชุมชนเกษตรกรรม ซึ่งท้ายที่สุดคือพัฒนาการของอาชีพที่หลากหลายกลายเป็นอารยธรรมอิสลามที่รุ่งเรืองมากขึ้นในที่สุด
เห็นได้ว่าน้ำมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาอารยธรรม ปัจจุบันพบเพิ่มเติมอีกว่าน้ำสัมพันธ์กับพัฒนาการของสังคมโดยมีส่วนในการพัฒนาภูมิปัญญาของมนุษย์ด้วยสองสามกลไก ประการแรกคือน้ำสร้างสมดุลของประจุไฟฟ้าให้เกิดกับร่างกายเนื่องจากในสิ่งแวดล้อมมีอยู่บ่อยครั้งที่เกิดประจุไฟฟ้าบวกขึ้น การสัมผัสน้ำสม่ำเสมอส่งผลให้ร่างกายมนุษย์ดึงดูดอ็อกซิเจนที่มีประจุลบได้ง่ายขึ้นกระทั่งเกิดสมดุลทางประจุ ทั้งส่งผลต่อการหลั่งฮอร์โมนเซโรโทนิน ทำให้เกิดความสงบ มีผลทั้งทางร่างกายและจิตใจนำไปสู่พัฒนาการด้านเชาว์ปัญญาต่างๆ
ประการที่สองคือความเย็นรวมทั้งความร้อนจากน้ำในภาวะที่ต่างกันเป็นเสมือนน้ำทิพย์ที่ช่วยรักษาสุขภาพและป้องกันโรคบางชนิด น้ำไม่ว่าร้อนหรือเย็นช่วยลดความเครียดที่เกิดกับร่างกายและจิตใจ ทำให้เกิดจิตที่สงบนำไปสู่พัฒนาการต่างๆได้ ประการที่สามคือน้ำมีผลในเชิงจิตวิทยาสามารถสร้างความยำเกรงให้เกิดขึ้นกับจิตใจมนุษย์ ความยำเกรงนี้เองที่ให้ผลเชิงบวก โดยสร้างความสงบในจิตใจ สร้างการยอมรับกระทั่งสร้างความผูกพันระหว่างมนุษย์กับผู้นำหรือผู้ปกครองรวมถึงกับชุมชนในภาพรวม ประการสุดท้าย น้ำมีส่วนช่วยทางด้านการทำสมาธิ การฝึกจิต จะเห็นว่าในหลายอารยธรรมมีการนำน้ำเข้าเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมทางศาสนาและความเชื่อ เมื่อน้ำทำให้เกิดความสงบในจิตใจได้แล้ว ผลที่ตามมาคือความสามารถด้านสติปัญญาที่พัฒนาขึ้น
ข้อสรุปคือน้ำมีส่วนสำคัญในการพัฒนาสติปัญญา ผลต่อเนื่องคือการพัฒนาศิลปะวิทยาการตลอดจนอารยธรรมให้เกิดขึ้น น้ำจึงไม่ใช่เพียงนำความอุดมสมบูรณ์มาให้ ยังมีผลต่อจิตใจและสติปัญญาของมนุษย์นำไปสู่การสร้างอารยธรรมในกลุ่มชนต่าง ๆ อย่างที่เห็น
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #น้ำสร้างอารยธรรม
