มีงานวิจัยทางการแพทย์หลายชิ้นให้ข้อมูลว่าการอดอาหารซึ่งรวมถึงการถือศีลอดแบบอิสลามอย่างถูกต้องช่วยบรรเทาอาการของโรคประสาทเสื่อม อันได้แก่ โรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน โรคลมบ้าหมู และโรคเส้นโลหิตแข็งชนิด multiple sclerosis ได้โดยผ่านทางกลไกการควบคุมการอักเสบของระบบประสาท ลดการดื้อต่ออินซูลิน เพิ่มการทำความสะอาดเซลล์หรือออโตฟาจี (autophagy) รวมถึงช่วยผ่านระบบจุลินทรีย์ในลำไส้ นอกจากนี้การอดอาหารยังช่วยบรรเทาโรคทางสมองและประสาทเสื่อมผ่านกลไกของไกลโคเจนในสมองได้อีก ประเด็นหลังนี้เห็นทีต้องทำความเข้าใจเรื่องไกลโคเจนในเซลล์สมองกันก่อน
ตามปกติร่างกายสะสมน้ำตาลเพื่อเก็บเป็นพลังงานไว้ในรูปไกลโคเจนโดยสะสมไกลโคเจนไว้ในกล้ามเนื้อและตับ ยังมีไกลโคเจนอีกส่วนหนึ่งที่ร่างกายสะสมไว้นั่นคือในเซลล์ประสาทในปริมาณไม่มากนักเพื่อใช้เป็นแหล่งพลังงานโดยสมองและเซลล์ประสาทใช้น้ำตาลเป็นแหล่งพลังงานหลัก ไกลโคเจนในสมองสะสมในปริมาณไม่มากนักเนื่องจากมันเป็นเสมือนดาบสองคม เมื่อเข้าสู่วัยชรา กลไกการทำลายสารอนุมูลอิสระในเซลล์สมองลดประสิทธิภาพลง ผลที่ตามมาคืออนุมูลอิสระกระตุ้นการจับตัวกันของไกลโคเจนกับโปรตีน TAU ในสมองให้มีมากขึ้น นำไปสู่การสะสมโปรตีนพิษ เร่งปัญหาอัลไซเมอร์ในผู้สูงอายุให้เกิดมากขึ้น จึงจำเป็นต้องหาทางดึงไกลโคเจนที่อาจมีมากเกินไปออกจากเซลล์สมองเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหา
ทีมวิจัยจาก Buck Institute for Research on Aging รัฐแคลิฟอร์เนีย นำโดย ดร.สุดิพตา บาร์ (Sudipta Bar) ทำวิจัยตีพิมพ์ในวารสาร Nature Metabolism ค.ศ.2025 พบว่าการอดอาหารช่วยกระตุ้นการทำงานของโปรตีน ไกลโคเจนฟอสโฟรีเลส (GlyP) ซึ่งเป็นตัวเริ่มต้นกระบวนการสลายไกลโคเจน ส่งผลให้เกิดการสลายไกลโคเจนผ่านเส้นทางเพนโทสฟอสเฟต (PPP) ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญในการสร้าง NADPH (นิโคตินาไมด์อะดีนีนไดนิวคลีโอไทด์ฟอสเฟต) และกลูตาไธโอน ซึ่งเป็นโมเลกุลที่ปกป้องจากความเครียดออกซิเดชัน กลไกที่เกิดขึ้นในเซลล์ประสาทนี้ส่งผลให้ไกลโคเจนไม่สะสมมากเกินไปในสมอง ลดการจับตัวกับโปรตีน TAU การสร้างสารพิษในสมองลดลง นี่เองที่นับเป็นอีกหนึ่งกลไกที่ทำให้การอดอาหารช่วยลดปัญหาอัลไซเมอร์ได้
การอดอาหารซึ่งรวมไปถึงการจำกัดอาหารและพลังงาน (Diet restriction) เป็นกลไกที่ช่วยลดการทำงานของเอนไซม์หรือโปรตีนที่อาจสร้างปัญหาในสมอง การถือศีลอดแบบอิสลามนับเป็นการจำกัดพลังงานเช่นกันโดยเน้นว่าในกรณีที่ถือศีลอดอย่างถูกต้องซึ่งหมายถึงว่าการถือศีลอดแม้ปฏิบัติตลอดวันทว่าร่างกายอาจได้รับอาหารหลังการละศีลอดแล้วได้ จึงจำเป็นต้องเน้นที่การถือศีลอดอย่างถูกต้องนั่นคือลดปริมาณอาหารเช่นที่ท่านนบีมุฮัมมัดปฏิบัติ ไม่บริโภคหลังมื้อละอาหาร ทั้งเพิ่มการใช้พลังงานผ่านการละหมาดมากขึ้นในค่ำคืนของรอมฎอน
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #ถือศีลอด, #จำกัดอาหาร, #ไอเอฟ
