ตะวันออกกลางก่อนการมาของอิสลาม

ตะวันออกกลางก่อนการมาของอิสลาม

سُبۡحٰنَ الَّذِىۡۤ اَسۡرٰى بِعَبۡدِهٖ لَيۡلًا مِّنَ الۡمَسۡجِدِ الۡحَـرَامِ اِلَى الۡمَسۡجِدِ الۡاَقۡصَا الَّذِىۡ بٰرَكۡنَا حَوۡلَهٗ لِنُرِيَهٗ مِنۡ اٰيٰتِنَا

“มหาบริสุทธิ์ผู้ทรงนำบ่าวของพระองค์เดินทางในเวลากลางคืน จากมัสยิดอัลหะรอมไปยังมัสยิดอัลอักซอ ซึ่งบริเวณรอบมันเราได้ให้ความจำเริญ เพื่อให้เขาเห็นบางอย่างจากสัญญาณต่าง ๆ ของเรา” อัลอิสรออฺ 17:1

อัลกุรอานกล่าวถึงแผ่นดินชามและตะวันออกกลางซึ่งอัลลอฮฺ ศุบฮานะฮูวะตะอาลา ทรงแสดงสัญญาณถึงความจำเริญที่จะมีมา โดยท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้รับวะฮียฺเป็นนบีที่ถ้ำหิรออฺใกล้มักกะฮฺ อิสลามเริ่มต้นขึ้นโดยสร้างการเปลี่ยนแปลงมากมายในโลกครั้งนั้น อย่างไรก็ตาม หากย้อนเวลากลับไปก่อนหน้า ค.ศ.610 ลองไปดูกันว่าแผ่นดินชามและตะวันออกกลางก่อนยุคสมัยของอิสลามสภาพเป็นอย่างไร

ทะเลทรายอาระเบียคือถิ่นที่อยู่ของชนอาหรับเผ่าต่าง ๆ ที่แม้มีอารยธรรมค่อนข้างต่ำ ทว่าพื้นที่โดยรอบกลับรุ่งเรืองด้วยอารยธรรมระดับสูงของโลกยุคนั้น ด้านใต้คาบสมุทรอาระเบียคือยะมันซึ่งมีอารยธรรมต่อเนื่องมาจากอาณาจักรอักซุม (Aksum) ในอัฟริกากลาง แถบนี้ไปจนถึงอ่าวเปอร์เซียเป็นพื้นที่ใต้อิทธิพลของจักรวรรดิซัสซานิด (Sassanid) หรือเปอร์เซีย มีเส้นทางค้าขายทางเรือกับอาณาจักรต่าง ๆ ในอินเดียและชวา เมืองเอกคือซานะอา (Sana’a) ท่านนบีมุฮัมมัดเคยนำคาราวานลงมาค้าขายในพื้นที่นี้สองสามครั้ง

ขึ้นไปทางเหนือคือแผ่นดินชาม (Sham) ที่ชนยุโรปเรียกในภายหลังว่าเลแวนท์ (Levant) เป็นอาณาจักรอาหรับที่ชื่อว่าฆัซซานิด (Ghassanid) ดินแดนในอาณัติของจักรวรรดิโรมันไบแซนไทน์ ชนอาหรับในพื้นที่นับถือคริสต์ออร์โธดอก เมืองเอกในพื้นที่คือดามัสกัส (Damascus) นบีมุฮัมมัดนำคาราวานเข้ามาในพื้นที่นี้หลายครั้ง เหนือขึ้นไปทางด้านตะวันออกเป็นอาณาจักรเล็ก ๆ ใต้อาณัติของเปอร์เซียชื่อละกุมหรือลักมิด (Lakhmid) เมืองเอกในพื้นที่คือหิรอฮฺ (Hirah) ซึ่งปัจจุบันอยู่ทางใต้ของอิรักใกล้เมืองนาจาฟ ชนอาหรับในพื้นที่นี้ส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์ ท่านนบีมุฮัมมัดเคยนำคาราวานเข้ามาค้าขายในพื้นที่นี้เช่นกัน

เหนือขึ้นไปอีกคือสองจักรวรรดิยิ่งใหญ่ทัดเทียมกันที่เป็นศัตรูกันมาอย่างยาวนานคือจักรวรรดิโรมันไบแซนไทน์และจักรวรรดิซัซซานิดหรือเปอร์เซีย ไบแซนไทน์ยุคต้นศตวรรษที่ 7 ผ่านยุครุ่งเรืองที่สุดภายใต้จักรพรรดิจัสติเนียน (Justinian I) มาหมาด ๆ ขณะที่จักรวรรดิซัซซานิดอยู่ในยุคทองที่สองภายใต้จักรพรรดิฆอสเราที่สอง (Ghosrau II) ขยายจักรวรรดิกระทั่งก่อสงครามยืดเยื้อกับไบแซนไทน์ ช่วงต้นของท่านนบีมุฮัมมัด ด้านเหนือของคาบสมุทรอาหรับจึงเต็มไปด้วยความขัดแย้งระดับสูง สิ่งที่น่าสนใจในทางประวัติศาสตร์คืออิสลามซึ่งถือกำเนิดขึ้นในหมู่ชนอาหรับทะเลทรายรายล้อมด้วยจักรวรรดิยิ่งใหญ่ทั้งเปอร์เซียและโรมันในยุครุ่งเรืองเกือบขีดสุดกลับก้าวขึ้นปกครองจักรวรรดิทั้งสองได้ในที่สุด หากเข้าใจโลกวันนั้นย่อมเข้าใจสถานการณ์ของโลกในวันนี้ ที่แม้ความขัดแย้งสูงทว่าความหวังถึงวันคืนอันรุ่งเรืองยังคงอยู่ โดยสัญญาณกำลังเริ่มต้นอีกครั้ง วัลลอฮุอะลัม

#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #ตะวันออกกลาง, #ไบแซนไทน์, #ซัสซานิด

ดูน้อยลง