“ลัยละตุลก็อดร์” (لیلة القدر) เป็นภาษาอาหรับปรากฏในคัมภีร์อัลกุรอาน อัลก็อดรฺ 97: 1-3 มีความหมายว่า คืนแห่งการประทาน คืนแห่งพลัง คืนแห่งโชคชะตา คืนที่เทียบเท่าหนึ่งพันเดือน เชื่อว่าคืนนี้คือคืนหนึ่งในสิบคืนสุดท้ายของเดือนรอมฎอนตามปฏิทินอาหรับทั้งเชื่อว่าโองการแรกของอัลกุรอานถูกประทานแก่ท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ในค่ำคืนลัยละตุลก็อดรฺนี้ มุสลิมในเอเชียอาคเนย์เชื่อว่าตรงกับค่ำที่ 27 หรือวันที่ 26 ของเดือนรอมฎอน มุสลิมในหลายพื้นที่เชื่อเช่นเดียวกัน รวมถึงมุสลิมในยุคสมัยอัลอันดาลุส ที่ปกครองสเปนในอดีต ซึ่งเรื่องหลังนี้มีเรื่องเล่าน่าสนใจ ปรากฏในบันทึกของพระราชวังอัลฮัมบรา
มุสลิมอาหรับจากตะวันออกกลางและอะมาซิกฮฺจากอัฟริกาเหนือเคยปกครองสเปนหรือไอบีเรียนานถึง 781 ปี ระหว่าง ค.ศ.711-1492 แผ่นดินมั่นคงช่วงราชวงศ์อุมัยยะฮฺ ทว่าหลังจากราชวงศ์ล่มสลายใน ค.ศ.1031 อาณาจักรแตกแยกเป็นรัฐอิสระมากมาย ส่งผลให้รัฐศัตรูทำการรุกใหญ่เกิดศึกที่รัฐศัตรูในเวลานั้นเรียกว่า “รีคองเกสต้า” กระทั่ง ค.ศ.1086 รัฐมุสลิมสูญเสียดินแดนไปมากจำต้องร้องขอความช่วยเหลือจากอาณาจักรอัลโมราวิดในอัฟริกาเหนือ จากนั้นจึงเป็นอาณาจักรอัลโมฮัด กระทั่งถึง ค.ศ.1228 อัลโมฮัดถอนตัวออกไปเนื่องจากเกิดปัญหาในแผ่นดินของตนในอัฟริกาเหนือ อันดาลุสจำต้องอยู่ด้วยตนเอง ทว่ายังอ่อนแอเกินไปทำให้สูญเสียดินแดนเพิ่มเติมอีกไม่น้อย มุสลิมอยู่กันด้วยความหวาดผวา รอเวลาสิ้นสุดอาณาจักรเท่านั้น
กระทั่งวันศุกร์ที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ.1232 ตรงกับวันที่ 26 เดือนรอมฎอน ค่ำลงคือค่ำที่ 27 หลังการละหมาดวันศุกร์ในมัสยิดใหญ่เมืองอัรโชนา (Arjona) วันนั้นผู้นำชุมชนมุสลิมจากหลายเมืองทางตอนใต้ของสเปน ร่วมกันขอดุอาอฺ ก่อนมอบหมายให้ “อิบนฺ อัลอะฮฺมัร” (ابن الأحمر ibn Al-Ahmar) ขึ้นเป็นผู้นำ หาหนทางรักษาอาณาจักรอันดาลุสส่วนที่เหลือไว้ อิบนฺ อัลอะฮฺมัร ผู้นี้สืบเชื้อสายมาจากศอฮาบะฮฺของท่านนบีมุฮัมมัด ที่ชื่อสะอัด อิบนฺ อุบาดะฮฺ (Sa’d ibn Ubadah) ท่านเห็นว่าการรักษาแผ่นดินจำเป็นต้องใช้เมืองที่มีป้อมปราการแข็งแรงที่เห็นในเวลานั้นคือ “กรานาดา” หรือ “ฆอรนาเฎาะฮฺ” (Granada) ท่านใช้เวลา 5 ปี จัดตั้งรัฐเอมิเรตแห่งกรานาดาขึ้นจนสำเร็จ โดยท่านได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นสุลต่าน Muhammad I ผู้ก่อตั้งราชวงศ์นัศรีย์ สามารถปกป้องอันดาลุสได้สำเร็จ ดำรงความเป็นอิสระอยู่หลังจากนั้นนานถึง 260 ปี (ค.ศ. 1232–1492) ในขณะที่รัฐมุสลิมอื่นสูญเสียดินแดนและอิสรภาพแก่รัฐศัตรูไปจนหมดในช่วงกลางศตวรรษที่ 13
พระราชวังอัลฮัมบรา (Alhambra) ที่ราชวงศ์นัศรีย์สร้างขึ้นและทิ้งไว้เมื่อกองทัพสเปนเข้ายึดครองอันดาลุสใน ค.ศ.1942 สวยตรึงสายตาคนทั้งโลก กลายเป็นสมบัติล้ำค่าของสเปนจนถึงปัจจุบัน หลายพื้นที่ของพระราชวัง สลักถ้อยคำในภาษาอาหรับไว้ว่า “วะลา ฆอลิบะอิลลัลลอฮฺ” (وَلَا غَالِبَ إِلَّا الله) ความหมายว่า “ไม่มีผู้มีชัยชนะใด นอกจากอัลลอฮ์” ที่กลายเป็นดุอาอฺประจำราชวงศ์นัศรีย์ ดุอาอฺนี้คือส่วนหนึ่งของดุอาอฺเมื่อครั้งชาวเมืองมอบหมายให้อิบนฺ อัลอะฮฺมัร รักษาอาณาจักรส่วนที่เหลือไว้ เป็นดุอาอฮที่ชาวเมืองร่วมกันอ่านขอพรต่ออัลลอฮฺในค่ำคืนของเดือนรอมฎอน ค.ศ.1232 ที่ทุกคนเชื่อว่าค่ำคืนนั้นคือ “ลัยละตุ้ลก็อดรฺ”
#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #อัลฮัมบรา, #ลัยละตุลก็อดรฺ, #ดุอาฮฺ
ดูน้อยลง
