ดื้อต่ออินสุลินก่อโรคอ้วนชนิดลดยาก

เคยเข้าใจผิดกันว่าลดอ้วนนั้นทำยาก เอาเข้าจริงไม่ได้ยากอย่างที่เคยเข้าใจ หัวใจสำคัญคือต้องหาทางลดพลังงานจากอาหารลงให้ได้เพื่อลดการสะสมไขมันในร่างกาย ทั้งนี้โดยต้องไม่ขาดสารอาหารจำเป็นอย่างกรดอะมิโนจำเป็น กรดไขมันจำเป็น วิตามิน เกลือแร่ หากได้ใยอาหารและสารไฟโตนิวเทรียนท์เสริมด้วยก็ยิ่งดี เมื่อแกนสำคัญคือลดสารอาหารกลุ่มพลังงานลง ก็ควรเข้าใจการทำงานของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการใช้พลังงานของร่างกายให้ได้ด้วย ฮอร์โมนตัวสำคัญคือ “อินสุลิน” (Insulin) ซึ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อดุลการใช้พลังงาน คอยระวังให้อินสุลินทำงานได้เป็นปกติอย่าให้เกิดปัญหา “ดื้อต่ออินสุลิน” (Insulin resistance) เรื่องนี้เป็นประเด็นสำคัญ

อินสุลิน (Insulin) เป็นฮอร์โมนที่สร้างโดยเซลล์เบต้าในกลุ่มเซลล์ไอส์ออฟลังเกอร์ฮานส์ของตับอ่อน หน้าที่หลักคือควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดโดยช่วยอำนวยความสะดวกในการนำกลูโคสเข้าสู่เซลล์สร้างเป็นพลังงานหรือนำไปเก็บในรูปไกลโคเจนและไขมัน ทั้งยังมีบทบาทช่วยดูแลดุลของพลังงานในส่วนของไขมันและโปรตีน ภาวะดื้อต่ออินสุลินเป็นผลมาจากหลายปัจจัย อย่างเช่น การใช้ชีวิตเฉื่อย พันธุกรรม ประวัติเบาหวานในครอบครัว ยาบางชนิด ภาวะสุขภาพบางอย่าง การสะสมไขมันผิดที่ ภาวะอักเสบภายในอวัยวะ ภาวะเครียดบริเวณเอนโดพลาสมิกเรติคูลัมของเซลล์ (ER stress) ความผิดปกติของโปรตีนตัวรับอินสุลิน (Insulin receptor) ความผิดปกติของไมโตคอนเดรีย การเผาผลาญกรดไขมันมากเกินไป ไขมันในเลือดผิดปกติ ปัจจัยสำคัญที่สุดคือโรคอ้วน คอยระวังอย่าให้เกิดโรคอ้วน หากอ้วนแล้วต้องระวังอย่าให้อ้วนมากขึ้นไปอีก

ภาวะดื้อต่ออินสุลินก่อผลเสียต่อสุขภาพมากมาย ที่เห็นชัดคือเบาหวานโดยเฉพาะอย่างยิ่งเบาหวานประเภทที่สองหรือเบาหวานในผู้ใหญ่ นอกจากนี้ยังมีปัญหาความดันโลหิตสูง คอเลสเตอรอลสูง โรคหัวใจและหลอดเลือดรวมถึงหลอดเลือดสมอง กลุ่มอาการเมตาบอลิก โรคไขมันพอกตับชนิดไม่ใช่แอลกอฮอล์ (NAFLD) ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) มะเร็งบางชนิด ปัญหาดวงตา อัลไซเมอร์ นอกจากนี้ยังก่อโรคอ้วนที่มีอยู่แล้วให้เพิ่มมากขึ้นได้ด้วย เป็นโรคอ้วนที่ลดยาก อันเป็นผลมาจากโปรตีนตัวรับอินสุลินที่มีเพิ่มเติมในเซลล์ไขมันที่เรียกว่า GLUT4 ซึ่งทำหน้าที่เร่งการเปลี่ยนกลูโคสให้เป็นไขมันตามกระบวนการ denoco lipogenesis ยังคงทำงานได้

ในภาวะดื้อต่ออินสุลินในกรณีเบาหวาน แม้ GLUT4 ทำงานบกพร่องเช่นเดียวกับ Insulin receptor ทว่าเมื่อตับอ่อนสร้างอินสุลินชดเชย GLUT4 ยังสามารถนำกลูโคสไปเปลี่ยนเป็นไขมันในเซลล์เพื่อสะสมได้ นอกจากนี้ ในภาวะดื้อต่ออินสุลิน ความอยากอาหารเพิ่มขึ้น กดการนำไขมันออกมาใช้จึงส่งผลให้การลดน้ำหนักตัวทำได้ยากขึ้น โดยร่างกายยังพยายามใช้น้ำตาลเป็นพลังงาน ไม่ยอมใช้ไขมัน เหตุนี้เองที่ทำให้ภาวะดื้อต่ออินสุลินก่อโรคอ้วนชนิดที่ลดได้ยาก ใครที่อ้วน จึงแนะนำให้คอยควบคุมอย่าให้อ้วนมากขึ้นไม่เช่นนั้นเกิดภาวะดื้อต่ออินสุลินได้แน่นอน

#ดรวินัยดะห์ลัน, #drwinaidahlan, #โรคอ้วน, #ดื้อต่ออินสุลิน