ในการเปิดงานเมาลิดกลางจังหวัดสุราษฎร์ธานีเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2569 ผมใช้เวลาบรรยายในหลายประเด็นโดยไม่ลืมส่วนสำคัญที่ต้องเติมเข้าไปด้วยนั่นคือ “ฮาลาล-หะรอม” ในฐานะผู้ก่อตั้งศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หลายคนจึงอยากฟังประสบการณ์ของผมด้านการใช้วิทยาศาสตร์เพื่อยืนยันสภาพฮาลาลของผลิตภัณฑ์ ทว่าผมกลับเน้นไปที่ประเด็นด้านนิติศาสตร์อิสลามหรืออัลฟิกฮฺ ซึ่งผมเห็นว่าเป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดทิศทางของฮาลาล-หะรอมที่ทวีความสำคัญมากขึ้นในโลกเศรษฐกิจทุกวันนี้
ในบรรดา 114 ซูเราะฮฺ (บท) ของอัลกุรอาน นักวิชาการศาสนาอิสลามระบุว่าอัลมาอิดะฮฺคือบทที่สมบูรณ์ที่จำแนกประเภทอาหารและข้อยกเว้นไว้ชัดเจนที่สุด บทนี้จึงสำคัญทั้งให้ความหมายลึกซึ้งในหลากหลายประเด็นของฮาลาล-หะรอม โดยเนื้อหาในบทนี้ส่งผลให้ฮาลาล-หะรอมมีความสำคัญในอิสลาม ดังนี้ (1) ฮาลาล-หะรอมคือส่วนสำคัญที่กำหนดความสมบูรณ์ของอิสลาม (2) ฮาลาล-หะรอมเป็นเกณฑ์จำแนกความศรัทธากับการปฏิเสธอย่างเห็นได้ชัด (3) ฮาลาล-หะรอมแสดงบทบาทในการปกป้องอัตลักษณ์และจิตวิญญาณอิสลาม และ (4) ฮาลาล-หะรอมสำหรับผู้ศรัทธาคือพันธสัญญาในระดับอัลอุกูด ซึ่งหมายถึงพันธสัญญาที่ต้องถือปฏิบัติโดยไม่บิดพริ้ว
ในอัลมาอิดะฮฺมีรายละเอียดที่เน้นเรื่อง “ฮาลาล-หะรอม” อยู่มาก ได้แก่ อายะฮฺที่ 1 ระบุถึงการรักษาพันธสัญญาซึ่งครอบคลุมในประเด็นฮาลาล-หะรอม อายะฮฺที่ 3 ระบุไว้ชัดเจนถึงการเติมเต็มศาสนา โดยกำหนดรายการสิ่งหะรอมขั้นพื้นฐานไว้หลายประเภท ได้แก่ ซากสัตว์หรือตายเองโดยไม่ได้เชือดตามหลักศาสนาเป็นผลให้มีสภาพนญิส (สิ่งโสโครก): ได้แก่ ถูกเชือดโดยกล่าวนามอื่นนอกจากอัลลอฮฺ; ตายเพราะถูกรัดคอ; เพราะถูกทุบหรือตี; เพราะตกจากที่สูง; เพราะถูกขวิด; ถูกสัตว์ร้ายกัดกินจนตาย (เว้นแต่จะพบในขณะที่ยังไม่ตายและเชือดทันตามหลักการ); ถูกเชือดบนแท่นบูชาเจว็ดหรือสิ่งกราบไหว้ของคนต่างศาสนา, เลือดที่หลั่งออกมาจากตัวสัตว์, เนื้อสุกร
อายะฮฺที่ 4 ระบุถึงสัตว์ที่ล่าโดยสัตว์ล่าเนื้อที่ถูกฝึกมาซึ่งนับว่าฮาลาลโดยมีเงื่อนไขว่า ผู้ล่าต้องปล่อยมันไปพร้อมกับกล่าวนามของอัลลอฮฺ (บิสมิลลาฮฺ) และสัตว์ล่านั้นต้องจับเหยื่อมาให้เจ้านายโดยที่มันไม่ได้กัดกินเอง อายะฮฺที่ 5 ระบุถึงอาหารและสตรีของชาวคัมภีร์ (Ahl al-Kitab) โดยอนุมัติให้มุสลิมรับประทานอาหาร (เนื้อสัตว์ที่เชือดอย่างถูกต้อง) ของชาวคัมภีร์ (ชาวยิวและชาวคริสต์) ทั้งอนุมัติให้ชายมุสลิมแต่งงานกับสตรีผู้บริสุทธิ์ในหมู่ชาวคัมภีร์ได้ เพื่อสร้างปฏิสัมพันธ์และการอยู่ร่วมกันในสังคมเปิด อายะฮฺที่ 90-91 ระบุถึงการห้ามสุรา (สิ่งมึนเมา) และการพนันโดยเด็ดขาด อายะฮฺที่ 96 อนุมัติอาหารจากท้องทะเล สุดท้ายยังกำหนดข้อยกเว้น ได้แก่ ผู้ที่ตกอยู่ในสภาพคับขันที่อาจเสียชีวิตจากความหิวโหย โดยไม่ได้มีเจตนาละเมิด สามารถบริโภคสิ่งหะรอมข้างต้นได้เพื่อประทังชีวิต การให้ข้อมูลถึงระดับรายละเอียดเป็นผลให้อัลมาอิดะฮฺมีความสำคัญในประเด็นฮาลาล-หะรอมอย่างที่บอก
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #เมาลิดกลางสุราษฎร์ธานี, #พุมเรียง, #ดรธงชัยปิติเศรษฐ์, #อัลมาอิดะฮฺ, #ฮาลาลหะรอม
