ผมเป็นคนรักการอ่านแม้ไม่ใช่นักวิชาการศาสนาอิสลาม แต่เจอคำถามอยู่บ่อยจึงอาสาค้นคว้าหาคำตอบมาให้ ครั้งนี้มีคำถามเกี่ยวกับ “นิสฟูชะอฺบาน” จึงอาสาอีกครั้ง หากผิดพลาดต้องขอมาอัฟพวกเรา และขอคำชี้แนะด้วย
“ชะอฺบาน” คือชื่อเดือนที่ 8 ในปฏิทินอิสลาม ค่ำที่ 15 คือกลางเดือนชะอฺบานซึ่งในปีนี้ตรงกับค่ำวันอังคารที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2569 หลายมัสยิดในประเทศไทยและอีกหลายประเทศมีประเพณีจัดงานบุญเรียกว่า “นิสฟูชะอฺบาน” หรือครึ่งเดือนชะอฺบานคล้ายเตรียมต้อนรับเดือนรอมฎอนที่จะมาถึงในอีกสองสัปดาห์ข้างหน้า ถือกันว่าเป็นช่วงเวลาแห่งความเมตตาและการให้อภัย มุสลิมจำนวนหนึ่งเชื่อว่านิสฟูชะอฺบานเป็นค่ำที่อัลลอฮฺ ศุบฮานะฮูวะตะอาลา ทรงเสด็จลงมายังสวรรค์ชั้นต่ำสุดเพื่อประทานการให้อภัยและความเมตตาแก่สรรพสิ่งทั้งปวงของพระองค์
นักวิชาการบางส่วนเชื่ออีกว่าเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ยุคสมัยของรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ระบุถึงวันที่มีวะฮียฺกำหนดให้มุสลิมเปลี่ยนทิศกิบลัต (ทิศละหมาด) จากบัยตุ้ลมักดิสซึ่งเป็นทิศสู่เยรูซาเล็มให้เป็นทิศสู่บัยตุ้ลลอฮฺอันเป็นที่ตั้งของมักกะฮฺ ปรากฏในอัลกุรอาน อัลบะเกาะเราะฮฺ 142-150 เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในมัสยิดบะนูซะละมะฮฺ หรือมัสยิดอัลกิบละตัยนฺ เมืองมะดีนะฮฺ ในวันที่ 15 เดือนชะอฺบาน ฮ.ศ.2 (ค.ศ.624) อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดที่กล่าวอ้างมานี้ นักวิชาการอีกกลุ่มหนึ่งกล่าวว่าขาดหลักฐานยืนยัน
นิสฟูชะอฺบานในอีกความสำคัญหนึ่งคือการเป็นวันที่ตรงกับวันที่ 15 ของเดือนซึ่งมีหะดีษที่เชื่อถือได้หลายบทระบุว่าท่านรอซูลุลลอฮฺแนะนำให้ถือศีลอดสามวันในวันขาวหรือ “อัยยาม อัล-บิด” ซึ่งตรงกับวันที่ 13, 14 และ 15 ของแต่ละเดือนตามปฏิทินอิสลาม อันเป็นคืนดวงจันทร์เต็มดวง ทั้งนี้โดยยกเว้นวันที่ 13 เดือนซุลฮิจญะฮฺซึ่งห้ามการถือศีลอดเนื่องจากเป็นหนึ่งในวันตัชรีคหลังพิธีฮัจญฺ เหตุนี้ในวันนิสฟูชะอฺบานจึงมีมุสลิมจำนวนไม่น้อยถือศีลอด
มีรายงานหะดีษระบุว่าอิบนุ อับบาส สังเกตว่าท่านรอซูลุลลอฮฺถือศีลอดในวันขาวอย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะอยู่ที่บ้านหรือขณะเดินทาง โดยท่านรอซูลุลลอฮฺแนะนำอบู ฮุร็อยเราะฮฺ ว่าอย่าละทิ้งการปฏิบัติสามประการ หนึ่งในนั้นคือการถือศีลอดสามวันของวันขาวในแต่ละเดือนซึ่งหนึ่งในสามวันในเดือนชะอฺบานตรงกับนิสฟูชะอฺบานพอดิบพอดี
สุดท้ายคือเดือนชะอฺบานเป็นเดือนสำคัญของท่านรอซูลุลลอฮฺ นอกจากการถือศีลอดในวันนิสฟูชะอฺบาน ตอนค่ำยังมีการละหมาดสุนนะฮฺ การซิกิรรำลึกถึงอัลลอฮฺ การอ่านอัลกุรอาน หลายมัสยิดจัดงานบุญกันในค่ำคืนนี้ นอกจากนี้ยังมีข้อแนะนำเรื่องการให้ทานซะดะกะฮฺ ทั้งหมดนับเป็นสิ่งดีงามที่พึงปฏิบัติ (มุสตาฮับ) อย่างไรก็ตาม มีนักวิชาการบางท่านให้ความเห็นว่างานนิสฟูชะอฺบานเป็นสิ่งที่ท่านรอซูลุลลอฮฺไม่เคยปฏิบัติ ก็รับฟังไว้
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #นิสฟูชะอฺบาน, #วันขาว, #การถือศีลอด
