คุณจตุรงค์ เตชะกำพุ อดีตนิสิตเก่าคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ส่งใบประชาสัมพันธ์งานบรรยายทางวิชาการของคณะเศรษฐศาสตร์ จฬ. มาให้ผม คุณจตุรงค์เป็นเพื่อนเก่าเพื่อนแก่ของผมมาตั้งแต่ครั้งร่ำเรียนอยู่ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยยุคเก่าด้วยกัน เป็นหนึ่งในเพื่อนดีที่ชวนให้นึกถึงอดีตเก่า ๆ ในรั้วมหาวิทยาลัยยุคเก่าอยู่บ่อย ๆ คำว่ายุคเก่าในที่นี้หมายถึงยุคที่เก่าเกินครึ่งศตวรรษมาแล้ว เรียกเพียงให้ดูขลังเท่านั้นแหละ
คุณจตุรงค์ออกจากจุฬาแล้วไปเรียนต่อปริญญาอีกใบในสหรัฐอเมริกาจากนั้นกลับมาโลดแล่นอยู่ในยุทธจักรนอกมหาวิทยาลัย เป็นธนาคารบ้าง บริษัทเอกชนบ้าง ส่วนผมออกจากจุฬาไปวนเวียนอยู่ในโลกข้างนอกทั้งในและนอกประเทศ ก่อนย้อนกลับมาอยู่จุฬา นานเกินสามสิบปีจนกลายเป็นบุคลากรยุคเก่าของจุฬาเป็นที่เรียบร้อย
งานบรรยายที่คุณจตุรงค์ส่งมาให้เป็นเรื่อง The Once and Future World Order: Beyond The West, Where is The Rest? ใครสนใจขอเชิญลงทะเบียนตาม QR ในแผ่นปลิวที่ให้ไว้ได้เลย งานนี้น่าสนใจ หนึ่งในผู้บรรยายคือ ศ.ดร.สุทธิพันธ์ จิราธิวัฒน์ อดีตคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ จฬ. สมัยเดียวกับผมเมื่อครั้งเป็นคณบดีคณะสหเวชศาสตร์ เวลานี้ท่านขึ้นไปเป็นประธานกลุ่มบริษัทเซ็นทรัล ผ่านประสบการณ์ระดับนานาชาติมามากมาย เสียดายที่ในช่วงเวลาการบรรยายผมติดภารกิจอยู่ที่มหาวิทยาลัยฟาฏอนี ปัตตานี จึงมาร่วมงานไม่ได้ ในเมื่อไม่มาร่วม ก็ขอตั้งเป็นคำถามไว้ตรงนี้ก็แล้วกัน ฝากคุณจตุรงค์ไปถามในงานสักหน่อย
ความที่ใช้ชีวิตในยุโรปและอเมริกามานานหลายปี ประสบการณ์ของผมมีว่าแนวคิดเรื่อง Beyond The West ดูเหมือนจะฝังอยู่ในกรอบคิดของชนตะวันตกมาเนิ่นนาน โดยเป็นคำถามอยู่ในกระบวนทัศน์ของชนยุโรปมานานนับพันปีว่าพ้นจากแอตแลนติกไปแล้วมีอะไรอีกบ้างทางตะวันตกที่ไกลโพ้นออกไป ชนหลายกลุ่มฝันไปไกลว่าน่าจะเป็นสรวงสวรรค์เสียด้วยซ้ำ คำถามลักษณะนี้จึงไปปรากฏเป็นนิยายหลายต่อหลายเรื่องของชนยุโรป
คนกรีกโบราณหลายพันปีมาแล้วคิดเรื่อง Atlantis ทวีปที่จมหายไปทางตะวันตก ชนอังกฤษโบราณฝันถึง Avalon ทางทิศตะวันตกว่าคือดินแดนของกษัตริย์อาร์เธอร์และอัศวินโต๊ะกลม ชนไอริชโบราณฝันถึง Tir na nOg ทางตะวันตกที่ว่ากันว่าเป็นดินแดนที่ชุบชีวิตคนให้เป็นหนุ่มเป็นสาว นิทานกรีกโบราณฝันถึง Hesperides ไกลออกไปทางตะวันตกว่าเป็นดินแดนที่แอ็ปเปิลมีผลเป็นทองคำ ชาวเรือสเปนฝันถึง El Dorado ไกลโพ้นทางตะวันตกที่ว่าเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยทองคำ นิยายไวกิ้งกล่าวถึง Vinland ที่อยู่ไกลออกไปทางตะวันตก
ใครไปชมภาพยนตร์เรื่อง The Odyssey ที่ฉายอยู่เวลานี้ นั่นคือนิยายกรีกนานกว่าสามพันปีมาแล้ว ว่าด้วยเรื่อง กษัตริย์ Odysseus ที่ทำสงครามทรอยนานสิบปี เมื่อจบสงคราม ขากลับบ้านยังเดินทางต่อไปทางตะวันตก อยากไปดูว่ามีอะไรอยู่บ้างที่นั่นกระทั่งหลงทางต่ออีกสิบปี ใครชมภาพยนตร์ Netflix เรื่อง Games of Throne คงจำนักรบหญิงอย่าง Arya Stark ได้ เมื่อจบเรื่องแล้วยังขอเดินทางต่อไปทางตะวันตกเพื่อหาว่ามีอะไรอยู่ที่นั่น คำว่า The West จึงเป็นฝันของชนผิวขาว ซึ่งน่าแปลกที่ฝันลักษณะเดียวกันนี้มักไม่เกิดในดินแดนเอเชียและยูเรเซียที่เป็นผืนแผ่นดินใหญ่ต่อเนื่องกันเป็นพืด คนเอเชียอาจฝันถึง Shangri-La คนอัฟริกาอาจฝันถึง Timbuktu แต่ก็มักวนเวียนอยู่ในแผ่นดินไกลออกไป ทว่าไม่ใช่ในลักษณะที่เน้นไปทางตะวันตกหรือตะวันออก
คำถามที่ตั้งไว้ในธีมของงานบรรยายคือ Beyond The West, Where is the Rest? สำหรับชนยุโรป จึงมีแต่แผ่นดินสำหรับคนขาวเท่านั้น เป็นอย่างที่พูดกันในโลกตะวันตกว่า It’s a White Man’s World แนวคิดเมื่อเป็นไปในลักษณะนี้จึงส่งผลให้เมื่อชนยุโรปข้ามไปอเมริกาเมื่อหลายร้อยปีมาแล้ว เจอชนผิวแดง หรือแม้กระทั่งเมื่อไปถึงออสเตรเลียเจอชนผิวดำ พื้นที่ทั้งหมดจึงถูกเปลี่ยนเป็นของคนขาว ผลคือชนพื้นเมือง 55-56 ล้านคนในอเมริกา ชนอะบอริจิน 300,000-1,000,000 ในออสเตรเลียถูกสลายหายไปกับประวัติศาสตร์
โลกเวลานี้จึงเป็นมรดกตกทอดของโลกตะวันตก น่าเสียดายตรงที่พวกเราที่เป็นชนตะวันออกเมื่อรับอิทธิพลตลอดจนแนวคิดเหล่านี้มากลับช่วยต่อยอดกระทั่งกลายเป็นมรดกของโลกตะวันตกไปซะอย่างนั้น อย่างในญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน ฟิลิปปินส์ ประเทศไทย อินโดนีเซีย อินเดีย งานบรรยายลักษณะ Further West จึงมีปรากฏให้เห็นอยู่บ่อย คำถาม Beyond the West, Where is the Rest จึงคงอยู่อย่างนั้นไม่เคยเปลี่ยนเป็น Where is the East ขอฝากเป็นคำถามไปถึงเวทีบรรยายหน่อยก็แล้วกัน
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #WhiteManWorld, #เศรษฐศาสตร์จุฬา, #จตุรงค์เตชะกำพุ
