ถึง พ.ศ.2569 เอไอ (AI) หรือปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) ในโลกก้าวหน้าอย่างยิ่ง หากตั้งคำถามกับเอไอชั้นนำของโลกอย่าง Gemini ของ Google หรือ ChatGPT ของ OpenAI ว่างาน “วิทยาศาสตร์ฮาลาล” (Halal Science) เริ่มต้นขึ้นในโลกเมื่อใด ทั้งสองเอไอให้คำตอบเหมือนกันคือเริ่มในโลกครั้งแรกใน พ.ศ.2537 ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดย รศ.ดร.วินัย ดะห์ลัน ซึ่งข้อเท็จจริงเป็นไปตามนั้นหรืออาจก่อนหน้านั้นด้วยซ้ำ
ช่วงกลาง พ.ศ.2539 หลังเดือนรอมฎอน ฮ.ศ.1416 ผมพร้อม ผศ.ดร.ปิยพร ณ นคร คณบดีคณะสหเวชศาสตร์ และ รศ.ดร.อมร เพชรสม อาจารย์ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้าพบท่านจุฬาราชมนตรี นายประเสริฐ มะหะหมัด ท่านเชิญพบโดยขอให้นำวิทยาศาสตร์ฮาลาลซึ่งผมเริ่มต้นขึ้นก่อนหน้านั้นเข้าไปประยุกต์ในงานการรับรองฮาลาลของสำนักจุฬาราชมนตรี ผมจึงมีโอกาสร่วมงานกับอาจารย์ประสิทธิ์ มะหะหมัด บุตรชายท่านจุฬาราชมนตรีและอาจารย์ทองคำ (อาดัม) มะหะหมัด น้องชายของท่านจุฬาราชมนตรี บุคคลท่านหลังนับเป็นครูด้านงานฮาลาลของผมเนื่องจากท่านเชี่ยวชาญอย่างยิ่งในงานด้านฟิกฮฺ (فقه Fiqh) หรือนิติศาสตร์อิสลามซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในงานการตีความสภาพฮาลาล (Halal authentication)
อาจารย์ทองคำ มะหะหมัด สะสมตำราด้านนิติศาสตร์อิสลามไว้มาก ความเชี่ยวชาญของท่านถึงระดับนำตำราอาหรับระบุถึงหน้าที่เกี่ยวข้องกับประเด็นถกเถียงด้านฮาลาลให้ดูได้ชนิดทันทีทันควัน ความเชี่ยวชาญเช่นนี้เป็นผลให้ผมไปพบท่านหลายครั้ง กระทั่งเราทั้งคู่เข้าร่วมเป็นกรรมการอิสลามประจำกรุงเทพมหานคร (กอ.กทม.) ด้วยกันปลาย พ.ศ.2542 หลังจากนั้นกลาง พ.ศ.2543 ผมขึ้นดำรงตำแหน่งคณบดีคณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พอมีเวลาบางช่วงติดตามอาจารย์ทองคำเข้าตรวจโรงงานอุตสาหกรรมอาหารที่ประสงค์ขอการรับรองฮาลาลจากสำนักงาน กอ.กทม. ความเป็นนักวิทยาศาสตร์ช่วยให้ประจักษ์ชัดถึงปัญหาการชำระล้างในภาคการผลิตทางอุตสาหกรรม ซึ่งได้แก่ การใช้ดินเพื่อการชำระล้างนญิซ
ความรู้จากอาจารย์ทองคำช่วยให้เข้าใจถ่องแท้ถึงสภาพความสะอาด (cleanliness) ในทัศนะของอิสลามซึ่งแตกต่างจากทัศนะทางวิทยาศาสตร์ ความสะอาดกรณีอิสลามคือ “ฏอฮาเราะฮฺ” (طهارة Taharah) ซึ่งครอบคลุมจิตวิญญาณและกายภาพ (Spiritual and physical) ความเข้าใจเช่นนี้ช่วยให้งานด้านวิทยาศาสตร์ฮาลาลที่เริ่มขึ้นเป็นครั้งแรกในเวลานั้นยกระดับขึ้นสู่ระดับฟิกฮฺในอิสลาม สิ่งสกปรกในอิสลาม (นญิซ) หรือความสกปรก (นะญาซะฮฺ) แม้ขจัดออกทางกายภาพ กระทั่งหมดสิ้นทั้ง กลิ่น สี และรส แล้ว ทว่าความสกปรกทางจิตวิญญาณหรือนะญาซะฮฺยังคงอยู่ ความสะอาดในระดับฏอฮาเราะฮฺหรือฏอฮิรยังไม่เกิดขึ้น ร่างกายยังไม่สะอาดพอที่จะทำอิบาดะฮฺ (عبادة Ibadah) สักการะต่ออัลลอฮฺ เช่น การทำละหมาดได้อย่างสมบูรณ์ เรื่องใหญ่ล่ะทีนี้
#drwinaidahlan, #ดินชำระล้างนญิซ, #นญิซ, #ดรวินัยดะห์ลัน, #วิทยาศาสตร์ฮาลาล, #ทองคำมะหะหมัด
