ใน ค.ศ.622 เมื่อท่านนบีมุฮัมมัด ศอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม นำมุสลิมจากมักกะฮฺอพยพไปยังยัธริบที่ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นมะดีนะฮฺ เมืองนั้นเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม มีชุมชนยิว คริสต์ ฮานิฟ โซโรเอสเตอร์ และอีกหลายความเชื่ออาศัยอยู่ วันเสาร์คือวันสะบาโต (السبت Sabbath) อันศักดิ์สิทธิ์ของยิว วันอาทิตย์คือวันพระเจ้า (الأحد The Lord’s day) ของคริสต์ ขณะที่มุสลิมทั้งมุฮาญิรีนจากมักกะฮฺและอันศอรีในมะดีนะฮฺ ยังไม่มีการกำหนดวันสำคัญประจำสัปดาห์ วันศุกร์ในยัธริบเวลานั้นคือ “เยามัลอะรูบะฮฺ” (Yawm al-‘Arubah) วันตลาดนัดที่ชาวยิวจับจ่ายเพื่อเตรียมสะบาโตในวันเสาร์ ปีนั้นเอง อัลลอฮฺ ศุบฮานะฮูวะตะอาลา ทรงประทานซูเราะฮฺอัลญุมุอะฮฺ 62:1-7 ลงมาเป็นผลให้วันศุกร์ถูกกำหนดเป็นวันแห่งการรวมตัวกัน “ญุมุอะฮฺ” (الجمعة Al Jumu’ah) นับแต่นั้น
วันศุกร์สำหรับมุสลิมจึงนับเป็นวันสำคัญเปรียบเสมือนวันอีดประจำสัปดาห์ ซูเราะฮฺที่กล่าวถึงข้างต้น อัลญุมุอะฮฺ 62:9-11 ระบุว่าเมื่อมีเสียงอะซานให้ทำละหมาดวันศุกร์โดยรีบเร่งไปสู่การรำลึกถึงอัลลอฮฺ ละทิ้งการค้าขาย ต่อเมื่อการละหมาดสิ้นสุดลงจงแยกย้ายไปตามแผ่นดิน แสวงหาความโปรดปรานของอัลลอฮฺ นับแต่นั้นชุมชนมุสลิมจึงยึดวันศุกร์เป็นวันแห่งการรวมตัวกันเพื่อการสักการะ เป็นการสร้างเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากชุมชนชาวยิวและคริสต์ที่มีอยู่ในชุมชนของเมืองมะดีนะฮฺเวลานั้น
ท่านนบีมุฮัมมัดฮิจเราะฮฺถึงมะดีนะฮฺในวันจันทร์ที่ 12 เดือนรอบีอุลเอาวัล ฮ.ศ.1/ค.ศ.622 ท่านพักอยู่บริเวณกุบาอฺทางทิศใต้ของมะดีนะฮฺห่างจากจุดที่เป็นมัสยิดอัลนะบะวียฺในปัจจุบันประมาณ 4 กิโลเมตร สิ่งแรกที่ท่านทำคือสร้างมัสยิดกุบาอฺขึ้นนับเป็นมัสยิดแห่งแรกในอิสลาม จากนั้นท่านรอท่านอาลี อะลัยฮิสลามและครอบครัวที่ตามมาสมทบ เมื่อพบกันแล้ว ถึงวันศุกร์ท่านเริ่มเดินทางเข้ามะดีนะฮฺ เดินทางได้ประมาณครึ่งกิโลเมตร เข้าพื้นที่วาดิรอนูนาถึงเวลาละหมาดบ่าย ท่านนบีหยุดเพื่อละหมาดวันศุกร์ ณ พื้นที่นี้เองภายหลังมีการสร้างมัสยิดอัล-ญุมอะฮฺ ขึ้นนับเป็นมัสยิดแรกที่มีการละหมาดวันศุกร์ หลังละหมาดท่านจึงเดินทางเข้ามะดีนะฮฺในวันนั้นเอง
การเลือกวันศุกร์เป็นวันญุมุอะฮฺมีเหตุผลทางศาสนาเป็นองค์ประกอบหลายประการ เป็นต้นว่า นบีอาดัมถูกสร้างในวันศุกร์ เข้าสู่สวรรค์ในวันศุกร์ ทั้งถูกส่งลงมายังโลกในวันศุกร์ การพิพากษาในวันกิยามะฮฺจะเป็นวันศุกร์ นอกจากนี้ท่านนบีมุฮัมมัดยังกล่าวถึงวันศุกร์ว่าเป็นซัยยิดุลอัยยาม “เจ้าแห่งวัน” นับเป็นเทศกาลประจำสัปดาห์สำหรับมุสลิม โดยวันศุกร์มาถึงมุสลิมบ่อยครั้งกว่าเทศกาลอีดประจำปีจึงเป็นผลให้มุสลิมสร้างคุณธรรมได้มากกว่า นอกจากนี้อัลลอฮฺทรงกำหนดการละหมาดวันศุกร์เป็นละหมาดฟัรฎูแทนการละหมาดดุฮริ
คุฏบะฮฺแรกในวันศุกร์ของท่านนบีในปีนั้น ท่านได้ให้แนวทางซึ่งเป็นเสมือน “ธรรมนูญทางจิตวิญญาณ” แนะนำมุสลิมให้รวมตัวกันเป็นหนึ่งเดียวผูกโยงด้วยศรัทธาก่อนก้าวเข้าไปสร้างระเบียบสังคมในมะดีนะฮฺในเวลาต่อมา
#drwinaidahlan, #ดรวินัยดะห์ลัน, #วันศุกร์วันญุมุอะฮฺ, #นบีมุฮัมมัด, #ฮิจเราะฮฺ
